fa تجزیه علیـت عملکرد و اجزای عملکرد بذر در کلون‌های فسکیو <span dir=ltr>(<i>Festuca </i>spp. )</span> متأثر از قارچ‌های اندوفایت عمومی Ggeneral پژوهشي Research کشف رابطه هم‌زیستی قارچ‌های اندوفایت با گراس‌های سردسیری دریچه تازه‌ای به روی تحقیقات به نژادی آنها گشوده است. در زمینه تأثیر اندوفایت‌ها بر خصوصیات بذری، گزارش‌های اندکی وجود دارد. در این پژوهش نقش قارچ‌های اندوفایت در تغییر هم‌بستگی صفات بذری و تأثیر این رابطه هم‌زیستی بر اثرات مستقیم و غیر مستقیم صفات بر عملکرد بذر فستوکا مورد بررسی قرار گرفت. کلون‌های عاری از اندوفایت (^-E) ازطریق اعمال قارچکش بر روی کلون‌های حاوی اندوفایت (⁺E) ایجاد و سپس هر دو نوع کلون به مزرعه انتقال داده شدند. طی دو سال مجموعه‌ای از صفات از جمله عملکرد و اجزای عملکرد بذر روی کلون‌ها اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که قارچ اندوفایت تولید بذر را به‌طور معنی‌داری از 1/38 تا 249 درصد افزایش داد. با این حال عملکرد برخی ژنوتیپ‌ها تحت تأثیر این رابطه هم‌زیستی قرار نگرفت که حاکی از وجود اثر متقابل بین قارچ و میزبان می‌باشد. حضور اندوفایـت، هم‌بستگی صفات با یکدیگر و نیز اولویـت وارد شدن آنها در مدل رگرسیون مرحله‌ای را نیز تغییر داد. نتایج تجزیه علیت نشان داد که هم‌زیستی با قارچ‌های اندوفایت، مقدار و جهت تأثیرگذاری صفات از طریق مسیرهای   مستقیم و غیر مستقیم بر عملکرد دانه را تغییر داد. در گیاهان ⁺E افزایش باروری خوشه به‌طور مستقیم و افزایش اندازه سیستم تولید مثلی (تعداد خوشه در بوته و تعداد دانه در خوشه) به‌طور غیر مستقیم بر عملکرد دانه تأثیر گذاشت اما در گیاهان^-E، باروری خوشه به‌طور غیر مستقیم و سایر صفات به‌طور مستقیم تأثیر خود را بر عملکرد دانه اعمال نمودند. نتایج نشان دادکه لازم است اصلاحگران قبل از شروع پروژه‌های اصلاحی از حضور یا عدم حضور اندوفایت در ژرم پلاسم مورد مطالعه اطلاع کافی کسب نمایند سپس در صورت آلوده بودن جامعه به اندوفایت، از باروری خوشه و در غیر این صورت از سایر اجزای عملکرد به‌ویژه تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه در خوشه و وزن دانه در خوشه برای گزینش ژنوتیپ‌ها به منظور افزایش عملکرد دانه استفاده نمایند. Fescues (<em>Festuca</em> spp) are widely distributed in the temperate regions and are used for turf, forage and soil conservation. Though seed traits are important measures of the effects of endophytic fungi on their host, little information is available in this respect for Festuca. In this study, endophyte-infected (E⁺) and endophyte-free (E^-) clones of the six fescue genotypes were used to investigate the effects of endophyte on seed production. The relationships between seed traits plus direct and indirect effects of components on seed yield were also studied. Endophyte infection resulted in 38.1% to 249% more seed yields in some genotypes, though some were not affected by this symbiotic relationship. Correlations between traits and also results of stepwise regression were influenced by the presence of the symbiotic fungi. Path analysis showed that endophytic fungi changed direct and indirect effects of components on seed yield. In endophyte containing clones, panicle fertility had the most direct effects and number of panicle per plant and seed per panicle the most indirect effects on seed yield. In E- clones, panicle fertility had the highest indirect effects and other components had direct effects on seed yield. The results suggested that breeding strategies for increasing seed yield in fescue should consider the presence or absence of endophyte in germplasm. فستوکا، قارچ اندوفایت، تجزیه علیت، عملکرد، اجزای عملکرد بذر Festuca, Endophytic fungi, Path analysis, Seed yield. 177 189 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-736&slc_lang=fa&sid=1 M. M. Majidi محمد مهدی مجیدی Yes A.F. Mirlohi آقافخر میرلوحی No M.R. Sabzalian محمد رضا سبزعلیان No