fa تأثیر اقلیم و قرق دراز مدت بر برخی از شاخص‌های بیولوژیکی کیفیت خاک در بخشی از مراتع زاگرس مرکزی عمومی Ggeneral پژوهشي Research پژوهندگان بسیاری دگرگونی پوشش گیاهی در اثر چرای دام در منطقه زاگرس مرکزی را بررسی نموده‌اند، اما مطالعه دقیقی در ارتباط با نقش اقلیم و مدیریت چرا در تغییر ویژگی‌های خاک در این مناطق انجام نگرفته است. این مطالعه با هدف بررسی نقش اقلیم و قرق درازمدت بر ویژگی‌های بیوشیمیایی خاک انجام شد. چهارده قرق مطالعاتی و مناطق مجاور چرا شده آنها در سه منطقه چادگان، پیشکوه و پشتکوه انتخاب و از دو عمق 5-0 و 15- 5 سانتی‌متری نمونه خاک جمع‌آوری گردید و ویژگی‌های خاک شامل کربن آلی (OC)، نیتروژن کل (TN)، نسبت کربن آلی به نیتروژن کل (C/N)، کربن توده زنده میکروبی (MBC)، نسبت کربن توده زنده میکروبی به کربن آلی (C_mic/C_oc) و کسر متابولیکی (<em>q</em>CO2) اندازه‌گیری یا محاسبه گردید. کمترین میزان OC، MBC، TN و Cmic/Coc در منطقه چادگان مشاهده گردید که عمدتاً به علت ورودی کمتر بقایای تازه گیاهی در اثر اقلیم خشک‌تر می‌باشد. مقادیر این ویژگی‌ها در مناطق پیشکوه و پشتکوه حدود 5/2 تا 3 برابر منطقه چادگان می‌باشند. شدت چرا در منطقه پیشکوه کمتر از منطقه پشتکوه بوده و تفاوتی بین مناطق چرا و قرق شده مشاهده نمی‌شود. اما به علت شدت بیشتر چرا در منطقه پشتکوه تفاوت شدید و معنی‌داری بین مناطق چرا و قرق شده وجود دارد. نتایج C_mic/C_oc و <em>q</em>CO2 نشان داد کیفیت کربن خاک در مناطق پیشکوه و پشتکوه مناسب‌تر می‌باشد. در مجموع به نظر می‌رسد مناطق پیشکوه و پشتکوه می‌توانند با مدیریت مناسب به سرعت احیا گردند در حالی که در منطقه چادگان احیای خاک به زمان بسیار طولانی‌تری نیاز خواهد داشت The effect of overgrazing on vegetation changes in central Zagros has been studied by a few scientists, but there is no detailed information on the impact of such practices on soil properties. The objective of this study was to assess the effect of climate and grazing management on selected soil biochemical properties. Fourteen experimental range sites protected against grazing as well as their adjacent overgrazed sites in Chadegan, Pishkuh and Poshtkuh were selected. In each site, samples were collected from the depths 0-5 and 5-15 cm. Soil organic C (OC), microbial biomass C (MBC), total nitrogen (TN), organic C to total N ratio (C/N), microbial biomass C to organic C ratio (C_mic/C_oc) and metabolic quotient (<em>q</em>CO2) were measured and/or calculated. The results showed that the lowest SOC, MBC, TN and Cmic/Coc occur in Chadegan due to low fresh materials input. The above parameters in Pishkuh and Poshtkuh regions are 2.5 to 3 times greater than those in Chadegan area. Grazing intensity in Pishkuh is less than that in Poshtkuh region and there is no significant difference between grazed and protected sites in Pishkuh. But, there is a significant difference between grazed and protected plots in Poshtkuh due to a higher grazing intensity. Higher C_mic/C_oc and lower <em>q</em>CO2 suggest that the quality of organic matter is better in Poshtkuh and Pishkuh. In conclusion, highly degraded rangelands in Pishkuh and Poshtkuh seem to be able to recover very quickly with proper management, while Chadegan region needs a much longer period of time to restore. کیفیت شیمیایی خاک، کیفیت بیولوژیکی خاک، اقلیم، مدیریت چرا، زاگرس مرکزی Soil chemical quality, Biological quality, Climate, Grazing management, Central Zagros. 103 116 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-730&slc_lang=fa&sid=1 M. Sheklabadi محسن شکل‌آبادی Yes H. Khademi حسین خادمی No M. Karimian Eghbal مصطفی کریمیان اقبال No F. Nourbaksh فرشید نوربخش No