fa تجزیه و تحلیل دای آلل به منظور برآورد پارامترهای ژنتیکی عملکرد دانه و اجزای آن در گندم نان عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور برآورد میزان ترکیب‌پذیری، نوع عمل ژن، تعداد ژن‌های کنترل کننده صفات، قابلیت‌های توارث و دیگر پارامترهای ژنتیکی دانه از تلاقی‌های دای آلل 9 ژنوتیپ گندم استفاده شد. والدها و 36 تلاقی آنها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه، برای 9 صفت کمی در سال 1377 مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه ژنتیکی به روش‌های هیمن و روش دوم در مدل ثابت گریفینگ انجام شد. میانگین مربعات ژنوتیپ‌ها برای کلیه صفات از نظر آماری در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شد. با توجه به معنی‌دار بودن میانگین‌ مربعات قابلیت ترکیب‌پذیری عمومی و هم‌چنین معنی‌دار بودن میانگین مربعات قابلیت ترکیب‌پذیری خصوصی برای کلیه صفات به جز تعداد سنبلچه در سنبله اصلی نتیجه گیری شد که نقش هر دو اثر افزایشی و غیر افزایشی ژن‌ها در بروز ژنتیکی آنها مهم است. برآورد میانگین درجه غالبیت نشان داد که تعداد دانه در سنبله اصلی و تعداد سنبلچه در سنبله اصلی توسط اثر غالبیت نسبی ژن‌ها کنترل می‌شوند، در حالی که عمل ژن برای عملکرد دانه در بوته، عملکرد بیولوژیک، ارتفاع بوته، شاخص برداشت و وزن هزار دانه از نوع فوق غالبیت است. ارقام الوند و روشن برای عملکرد دانه در بوته، الوند برای تعداد دانه در سنبله اصلی و وزن سنبله اصلی و الوند و الموت برای وزن هزار دانه از بهترین ترکیب پذیرهای عمومی بودند، بنابراین استفاده از آنها برای بهبود ژنتیکی صفات مذکور مفید خواهد بود. عملکرد دانه در بوته هم‌بستگی مثبت و معنی‌داری با تعداد دانه در سنبله اصلی، وزن هزار دانه، وزن دانه در سنبله اصلی و وزن سنبله اصلی داشت. Diallel analysis was used to estimate the combining ability, gene action, gene number, heritabilties and other genetic parameters of a set of wheat genotypes. For this purpose, nine parents and their 36 crosses were evaluated for 9 traits in a randomized complete block design with three replications in 1996. The analysis of variance revealed significant differences among all genotypes for all traits. Estimates of general and specific combining ability mean squares based on Griffing’s Method 2 indicated the importance of additive and non additive effects in the expression of all traits. Alvand and Roshan cultivars for grain yield per plant, Alvand for grain number per main spike and main spike weight, and Alvand and Alamoot for 1000 grain weight were the best combiners, thus use of them is beneficial for these traits. Based on the estimates of average degree of dominance and results of graphical analysis, the gene action for grain number and spikeletes per main spike were partial dominance, while for grain yield per plant, biological yield, plant height, harvest index and 1000 grain weight, overdominance gene actions were observed. Moreover, genotypic correlation coefficients of grain yield per plant with grain number per main spike, 1000 grain weight, grain weight per main spike and main spike weight were positive and significant. درجه غالبیت، قابلیت ترکیب‌پذیری، قابلیت توارث، گندم نان Degree of dominance, Combining ability, Heritability, Bread wheat. 121 140 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-548&slc_lang=fa&sid=1 B. Heidari بهرام حیدری Yes A. Rezaie عبدالمجید رضایی No S. A. M. Mirmohammadi Maibody سیدعلی محمد میرمحمدی میبدی No