fa تأثیر محدودیت آب بر عملکرد سه رقم نخود عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر رژیم‌های مختلف آبیاری بر برخی از شاخص‌های زراعی و فیزیولوژیک، سه رقم نخود (جم، 301 و پیروز)، آزمایشی در سال 1377 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد که در آن رژیم‌های آبیاری، شامل آبیاری کامل و آبیاری محدود (یک نوبت آبیاری در یکی از مراحل فنولوژیک شاخه دهی‌، گل‌دهی یا تشکیل نیام) در کرت‌های اصلی و ارقام نخود در کرت‌های فرعی گنجانده شدند. در شرایط آبیاری محدود بین رژیم‌های آبیاری، اختلاف معنی‌داری از نظر درصد پوشش سبز و تعداد نیام در بوته وجود نداشت، در صورتی که سرعت، طول دوره پر شدن دانه، وزن و عملکرد دانه در شرایط آبیاری در مرحله تشکیل نیام به طور معنی‌داری بیشتر از رژیم‌های آبیاری در مرحله شاخه دهی یا گل‌دهی بود. میانگین کلیه صفات، به استثنای تعداد دانه در نیام در شرایط آبیاری کامل به طور معنی‌داری بیشتر از آبیاری‌های محدود بود. سرعت پر شدن، حداکثر وزن و عملکرد دانه در شرایط آبیاری در مرحله گل‌دهی به طور معنی‌داری بیشتر از شرایط آبیاری در مرحله شاخه دهی بود ولی از نظر سایر صفات در بین این دو رژیم آبیاری، اختلاف معنی‌داری دیده نشد. اگرچه درصد پوشش سبز و تعداد دانه در نیام در رقم 301 بیشتر از رقم جم بود ولی در سایر موارد واکنش این دو رقم به محدودیت آب، تقریباً مشابه بود. کلیه صفات به استثنای تعداد نیام در بوته در رقم پیروز به طور معنی‌داری کمتر از ارقام جم و 301 بود. درصد پوشش سبز، بالاترین هم‌بستگی را با عملکرد دانه نشان داد. این بررسی مشخص کرد که در بین مراحل فنولوژیک گیاه نخود، مرحله تشکیل و پرشدن دانه‌ها حساس‌ترین مرحله به کمبود آب است و در شرایط محدودیت آب، با انجام آبیاری در این مرحله می‌توان عملکرد نخود را به طور قابل توجهی افزایش داد. In order to investigate the effect of different irrigation regimes on some agronomic and physiological characters of three chickpea cultivars (Jam, 301 and Pirooz), a field experiment was conducted in 1998 at the Agricultural Research Farm of Tabriz University, Tabriz, Iran. A split plot experiment based on a randomized complete block design with three replications was used, in which irrigation treatments (full irrigation, irrigation at only branching or flowering and or pod formation stage) were in the main plots and chickpea cultivars were in the sub plots. Under limited irrigation conditions there were no significant differences among irrigation regimes for green cover percentage and the number of pods per plant while rate and duration of grain filling, grain weight and grain yield were significantly higher for irrigation at pod formation than for irrigation at branching or flowering stage. The mean of all the traits, except for the number of seeds per pod were significantly higher for full irrigation than for limited irrigation treatments. Rate of grain filling, maximum grain weight and grain yield were significantly higher for irrigation at flowering than for irrigation at branching stage. While, other characters were not significantly different between these two treatments. Although, green cover percentage and seeds per pod in 301 were higher than those in Jam, but in other cases their response to water limitation was almost similar. All traits, except the number pods per plant, were noticeably lower for Pirooz compared to Jam and 301 cultivars. Green cover percentage showed the highest correlation with the grain yield. This study revealed that among phenological stages of chickpea, pod formation is the most sensitive to water deficit, and that under water limitation conditions chickpea yield could be improved by irrigation at this stage. نخود، درصد پوشش سبز، سرعت و طول دوره پرشدن دانه، عملکرد، اجزای عملکرد دانه Chickpea, Green cover percentage, Rate and duration of grain filling, Yield, Yield components. 109 120 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-547&slc_lang=fa&sid=1 GH. Mohammadi غلامرضا محمدی Yes K. Ghasemi Golezani کاظم قاسمی گلعذانی No A. Javanshir عزیز جوانشیر No M. Moghaddam محمد مقدم No