fa ارزیابی مدل‌های رایانه‎ای SWAP و LEACHC در آبشویی مزرعه‎ای املاح خاک درمنطقه چاه افضل استان یزد عمومی Ggeneral پژوهشي Research انجام آزمایش‌های مزرعه‎ای به منظور تعیین مقدار بهینه آب مصرفی برای اصلاح شوری خاک، وقت‎گیر و پرهزینه بوده، بنابراین استفاده از مدل‌های کامپوتری (رایانه‌ای) آبشویی رایج شده است، ولی قبل از به کارگیری چنین مدل‌هایی، درستی نتایج آنها باید در مقایسه با نتایج آزمایش‌های مزرعه‎ای ارزیابی شود. در این پژوهش دو مدل رایانه‎ای SWAP و LEACHC در شبیه‎سازی نیم‌رخ رطوبت و شوری خاک حاصل از انجام آزمایش‌های آبشویی مورد ارزیابی قرار گرفت. در شبیه‎سازی حرکت و توزیع رطوبت در خاک، مدل SWAP نتایج بهتری را ارائه داد. با وجود برتری مدل SWAP نسبت به مدل LEACHC در پیش‎بینی رطوبت خاک، بر اساس شاخص‌های آماری محاسبه شده، هر دو مدل نتایج رضایت‌بخشی داشته‎اند. در پیش‎بینی شوری نیم‌رخ خاک در زمان‌های مختلف، مدل LEACHC به دلیل بهره‎گیری از سه مکانیسم انتقال املاح یعنی جابه‌جایی، انتشار و پخشیدگی و نیز در نظر گرفتن برهم‌کنش‌های شیمیایی در محیط خاک، مانند جذب، رسوب، انحلال و غیره در مقایسه با مدل SWAP نتایج بهتری را نشان داد. هر دو مدل با وجود اختلاف مقادیر پیش‎بینی ‎شده و اندازه‎گیری ‎شده شوری در آبشویی‎های اول، توانسته‎اند روند شوری‎زدایی خاک را به نحو قابل قبولی پیش‎بینی نمایند. Since performing field experiments for determining the optimum amount of water for soil desalinization is costly and time consuming, use of computer models in leaching studies has received more attention. However, the accuracy of the results of these models should be evaluated by comparison with the results of the field experiments. In this study SWAP and LEACHC models were used for the simulation of soil moisture profile and salinity, and the results were compared with those of a field leaching experiment. The SWAP model gave better results in simulating soil moisture movement and profile, compared to LEACHC model, but statistical indexes showed that both models produced satisfactory results in predicting soil moisture profile. LEACHC model gave better results in comparison to SWAP model for the prediction of soil salinity profile at different time, possibly because it takes into account different solute transport mechanisms such as advection, diffusion, dispersion and also chemical interactions such as adsorption, precipitation and dissolution. In spite of the differences between predicted and measured values of salinity in the initial stages of leaching process, both models were able to predict the trend of leaching process with an acceptable accuracy. آبشوئی، چاه افضل، SWAP، LEACHC Leaching, Chah-Afzal, SWAP, LEACHC. 57 69 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-543&slc_lang=fa&sid=1 V. Khaksari وحید خاکساری Yes S. A. A. Moosavi سیدعلی‌اکبر موسوی No S. A. M. Cheraghi سیدعلی محمد چراغی No A. A. Kamgar Haghighi علی‌اکبر کامگار No Sh. Zand Parsa شاهرخ زند پارسا No