fa تنوع ژنتیکی درون و بین گونه‌های علف‌های چمنی چند ساله با استفاده از نشانگر مولکولی AFLP عمومی Ggeneral پژوهشي Research شناسایی گونه‌های چمنی بر اساس خصوصیات مورفولوژیک به لحاظ شباهت‌های آنها مشکل است. از طرفی گزینش ژنوتیپ‌های والدی بر اساس فاصله ژنتیکی مناسب برای اجرای تلاقی‌ها و به‌نژادی چمن حائز اهمیت است. بدین ترتیب استفاده از روش‌های ملکولی به عنوان ابزاری کارا در ارزیابی و شناسایی ژنوتیپ‌ها مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این پژوهش بررسی تنوع ژنتیکی بین و درون گونه‌های مختلف چمن و برآورد روابط ژنتیکی آنها با استفاده از نشانگر AFLP بوده است. تعداد پنج گونه چمن به همراه پنج رقم از هر گونه انتخاب شد و با استفاده از نشانگر ملکولی AFLP مورد مطالعه قرار گرفت. با استفاده از 10 ترکیب آغازگری، تعداد 1170 نوار حاصل شد که تمام آنها در بین ارقام چندشکلی نشان داده شد. از بین آغازگرهای مورد استفاده، ترکیب آغازگری P-AAG و M-CAG با 166 نوار، بیشترین تعداد نوار و ترکیب آغازگری P-ACT و M-CGC با 81 نوار، کمترین تعداد نوار را تولید کردند. گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها با استفاده از روش تجزیه خوشه‌ای بر اساس ضریب جاکارد، 5 گونه مورد نظر را از یکدیگر جدا کرد. ضمن این که رقم‌های متعلق به هر گونه نیز از یکدیگر تفکیک شدند. برخی از این نشانگرها در مورد یک گونه، اختصاصی بودند که از آنها می‌توان در شناسایی گونه مورد نظر استفاده کرد. تولید تعداد نوار زیاد و میزان چندشکلی بالا در گونه‌ها و رقم‌های مختلف چمن بیانگر آن است که این روش می‌تواند به طور کارا و مؤثری در تعیین روابط ژنتیکی رقم‌های مختلف بین و درون گونه‌ای چمن مورد استفاده قرار گیرد. Identification of grass species seems difficult due to the morphological similarities. However, selecting desirable parental genotypes of the crosses based on the genetic distances is considered as the most critical step in a breeding program. The aim of this study was to characterize grass species using AFLP techniques. Five species with five cultivars from each were selected and studied using AFLP reactions performed by <em>PstI</em> and <em>MseI</em> restriction enzymes. The obtained data was analyzed using NT SYS-pc Ver. 2.02 software and Jaccard’s method. Ten primer combinations amplified 1170 bands, all of which were polymorphic between cultivars and species. The maximum band (168) and the minimum number of band (81) were produced by P-AAG & M-CAG and P-ACT & M-CGC, respectively. The results also distinguished 5 species in 40% of genetic distances. Some of the markers were special to some special species that can be used in the identification of that species. Additionally, the results showed that AFLP techniques robust and efficient tools for the identification of genetic relationships of different genotypes within species. High levels of bands and polymorphism make AFLP one of the most powerful markers in the determination and classification of species and different cultivars of grass. علف‌های چمنی چندساله، نشانگر AFLP، تنوع ژنتیکی، فاصله ژنتیکی Perennial grass, AFLP marker, Genetic diversity, Genetic distance. 29 39 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-541&slc_lang=fa&sid=1 M. Talebi Bedaf مجید طالبی بداف Yes B. E. Sayed-Tabatabaei بدرالدین ابراهیم سید طباطبایی No K. Razmjoo خورشید رزمجو No B. Shiran بهروز شیران No