fa مقایسه پارامترهای جمعیت در جمعیت‌های منطقه‌ای سفید بالک پنبه <span dir=ltr>[<i>Bemisia tabaci</i> (Hym.: Aleyrodidae)]</span> در ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research پارامترهای جمعیت سفید بالک پنبه[ (<em>Bemisia tabaci</em> (Genn.) (Hom.: Aleyrodidae)]  در سال 1380 مورد بررسی قرار گرفت. برای این هدف برگ‌های پنبه آلوده به پوره‌ها وشفیره‌های این آفت از کشت‌زارهای پنبه داراب، قم، ساوه، گنبد،گرگان، ورامین، گرمسار، ارزوییه (کرمان) و شوشتر(خوزستان) گردآوری شدند. پوره‌ها و شفیره‌ها در اتاق رشد تحت شـرایط دمای2±24 درجه سانتی‌گراد، رطوبت نـسبی 3±55 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی روی پنبه رقم ورامین 76 پرورش داده شدند. حشرات کامل هر یک از جمعیت‌های گردآوری شده پس از خارج شدن از پوسته شفیرگی روی گلدان‌های حاوی بوته پنبه که از پیش کاشته شده و به مرحله گلدهی رسیده بودند، رها شدند. برای نگه‌داری و جلوگیری از درهم شدن حشرات هر منطقه از قفس‌های توری به ابعاد70×50×40 سانتی‌متر بهره‌گیری شد. در این بررسی از هر جمعیت 40 سفیدبالک ماده جفت‌گیری کرده، مطالعه شد. هر سفیدبالک ماده به همراه دو نر جداگانه در داخل قفس‌های برگی ساخته شده از ظروف پلاستیکی شفاف به ابعاد 3×10×13 رها شد و هر 24 ساعت یک‌بار این حشره به قفس جدید حاوی برگ پنبه متصل به بوته منتقل و برگ قبلی برای ادامه رشد تخم‌ها و اندازه‌گیری پارامترهای تولید مثل نگه‌داری گردید. نتـایج نشان داد نرخ ذاتی افزایـش جمـعیت [( <em>Intrinsic rate of increase</em> (r] برای جمعـیت‎های داراب، قم، سـاوه، گنبد، گرگان، ورامین، گرمسار، ارزوییه و شوشتر به‌ترتیب 0401/0، 0719/0، 0750/0 ، 0602/0، 0682/0، 0774/0، 0876/0، 0751/0 و 0988/0 نتاج ماده در هر ماده در روز، مدت زمان دو برابر شدن جمعیت[(Doubling time(DT) ]  به‌ترتیب 26/17، 63/9، 24/9،51/11، 16/10، 94/8، 91/7، 22/9 و 083/7 روز و میانگین مدت‌زمان یک[( نسلMean generation time (T) ]  به‌ترتیب72/28، 9/28، 74/28، 13/28، 68/28، 53/27، 12/29، 21/28، 84/26 روز به‌دست آمد. سایر پارامترهای جمعیت از جمله نرخ متناهی افزایش جمعیت، نرخ ذاتی تولد، نرخ ذاتی مرگ و توزیع سنی نیز محاسبه شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بین پارامترهای جمعیت بخصوص نرخ ذاتی افزایش جمعیت در جمعیت‌های سفیدبالک پنبه اختلاف معنی‌دار وجود دارد ، به‌طوری که جمعیت جمع‌آوری شده از داراب دارای کمترین r و جمعیت مربوط به شوشتر دارای بیشترین r بود. این اختلاف نشان‌دهنده این‌است که اختلاف درونی و ذاتی در جمعیت‌ها وجود داشته و سرعت افزایش جمعیت در جمعیت جمع‌آوری شده از شوشتر بیشتر است.. The population parameters of sweet potato white fly, <em>Bemisia tabaci</em> (Genn.) (Hom.: Aleyrodidae), which is an important pest of cotton fields, were studied during 2001. The infected leaves containing nymphs and pupae were collected from Darab, Qom, Saveh, Gonbad, Gorgan, Varamin, Garmsar, Orsoiieh (Kerman), and Shooshtar cotton fields. Experiments were conducted in a growth chamber under 24±.2^ºC, 55%±3RH and 16:8 (L:D) photoperiod on cotton, a <em>Gossypium hirsutum</em> L. (Varamin 76 variety). The newly emerged populations of each locality were released into a large cage set on cotton plants separately. Population parameters of 40 mated females were calculated for each local population. Intrinsic rates of increase (r) for Darab, Qom, Saveh, Gonbad, Gorgan, Varamin, Garmsar, Orsoiieh and Shooshtar were 0.0401, 0.0719, 0.0750, 0.0602, .0682, 0.0774, 0.0876, 0.0751 and 0.0988, respectively. Doubling times (DT) were 17.26, 9.63, 9.24, 11.51, 10.16, 8.94, 7.91, 9.22 and 7.083 days, respectively, and mean generation times (T_c) were calculated to be 28.72, 28.9, 28.74, 28.3, 28.68, 27.53, 29.12, 28.21 and 26.84 days, respectively. Other population parameters such as finite rate of increase (λ), intrinsic birth rate (b), intrinsic death rate (d), and stable age distribution were also calculated. The results revealed that there were significant differences between population parameters in local populations. The parameter (r) was the least in Darab and the greatest in Shooshtar populations. سفید بالک پنبه، پارامترهای جمعیت، نرخ ذاتی رشد، Bemisia tabaci Bemisia tabaci , White fly, Population parameters. 215 224 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-496&slc_lang=fa&sid=1 M. A. Samia محمدامین سمیع Yes K. Kamali کریم کمالی No A. A. Talebi علی‌اصغر طالبی No Y. Fathipour یعقوب فتحی‌پور No