fa تنوع ژنتیکی بخشی از ذخایر توارثی برنج ایرانی براساس صفات مورفولوژیک عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی تنوع ژنتیکی 100 ژنوتیپ برنج بر اساس صفات مورفولوژیک و ‌‌گروه‌بندی‌‌‌ آنها ، آزمایشی در قالب طرح لاتیس ساده در مزرعه مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) در سال 1377 انجام شد . ژنوتیپ ها که اکثراً متعلق به منطقه شمال کشور و استان اصفهان بودند ، بر اساس صفات مورفولوژیک و اجزای عملکرد، در مزرعه ارزیابی شدند. ژنوتیپ ها از نظر کلیه صفات مورد بررسی تفاوت معنی داری (01/P< 0) داشتند. ضرایب تنوع فنوتیپی و ژنوتیپی برای اکثر صفات بالا بود که بیانگر وجود تنوع بالا در صفات مورد بررسی می‌باشد . تجزیه ‌‌‌عامل‌ها‌‌‌‌‌‌‌ سه عامل را معرفی نمود که بیش از 90 درصد از تنوع کل را توجیه نمودند. عوامل اول و سوم در ارتباط با ظرفیت مخزن و عامل دوم در ارتباط با تیپ گیاه بود و با توجه به بار ‌‌‌عامل‌ها‌‌‌‌‌‌‌ به ترتیب تعداد دانه، تیپ، ساختار گیاه و شکل دانه نام‌گذاری شدند. در تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها بر اساس «معیار توان سوم خوشه ها» و «آزمون T² کاذب هوتلینگ» در چهار گروه جای گرفتند. تجزیه واریانس صفات برای گروه‌ها‌ نشان داد که تفاوت بین گروه‌ها‌ی مختلف از نظر اکثر صفات بسیار معنی دار بود. To study the genetic diversity in 100 genotypes of rice, an experiment was conducted at the research farm of Rice Research Institute of Iran. The experimental design was a 10x10 simple lattice. The genotypes, mostly belonging to Isfahan Province and north of Iran, were evaluated on the basis of morphological traits and yield components. The results of analysis of variance demonstrated that the differences among genotypes were highly significant (p < 0/01) for all traits. High values of phenotypic and genotypic coefficients of variation were obtained for most traits, indicating high variability in the traits under study. Factor analysis revealed three factors which determined 90 percent of yeild variation and were named “grain number”, “plant type and structure” and “grain shape”, respectively. Cluster analysis by “Cubic Clustering Criterion” and “Pseudo Hotelling T² Test” grouped genotypes in four clusters. Analysis of variance showed that the differences among clusters were highly significant for most traits. برنج ( Oryza sativa L ) ، تنوع ژنتیکی ، تجزیه ‌‌‌عامل‌ها‌‌‌‌‌‌‌ ، تجزیه خو شه ای Rice ( Oryza sativa L.), Genetic diversity, Factor analysis, Cluster analysis. 199 214 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-495&slc_lang=fa&sid=1 K. Zaynali Nejad خلیل زینلی‌نژاد Yes A. F. Mirlohi آقافخر میرلوحی No G. Nemat Zadeh قربانعلی نعمت‌زاده No A. Rezai عبدالمجید No