fa رشد، عملکرد و اجزای عملکرد دانه سه ژنوتیپ گندم دوروم تحت تراکم‌های مختلف کاشت در اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research علی‌رغم اهمیت اقتصادی گندم دوروم، اطلاعات علمی کمی در مورد رشد و عملکرد آن تحت شرایط مختلف در ایران و اصفهان وجود دارد. به‌منظور بررسی رشد، عملکرد و اجزای عملکرد دانه سه ژنوتیپ گندم دوروم <em>Osta/Gata</em>) <em>،Dipper-6</em> و <em>PI40100</em>) تحت تأثیر پنج تراکم کاشت (200، 275، 350، 425 و 500 بذر در متر مربع) درمنطقه اصفهان، آزمایشی با بهره‌گیری از طرح کرت‌های خرد شده، در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با 4 تکرار، در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، در سال 80-1379 انجام شد که در آن ژنوتیپ، تیمار اصلی و تراکم کاشت، تیمار فرعی در نظر گرفته شد و هر کرت شامل 6 ردیف کاشت شش متری به فواصل 25 سانتی‌متر بود. نتایج نشان داد که میان ژنوتیپ‌ها از نظر ویژگی‌های مرفولوژیکی، اجزای عملکرد و عملکرد دانه، تفاوت معنی‌داری وجود دارد. ژنوتیپ <em>Osta/Gata</em> بیشترین شمار سنبله در هر مترمربع، وزن هزاردانه و عملکرد دانه را دارا بود، درحالی‌که بالاترین شاخص سطح برگ، بلندترین ارتفاع بوته‌ و بیشترین عملکرد بیولوژیک در ژنوتیپ <em>PI40100</em> به‌دست آمد. ژنوتیپ <em>Dipper-6</em> نیز با شمار سنبله‌های تقریباً برابر با ژنوتیپ <em>Osta/Gata</em> و بیشترین شمار دانه‌ در سنبله عملکرد نسبتاً بالایی را تولید کرد و بیشترین شاخص برداشت را دارا بود. با افزایش تراکم کاشت بر شاخص سطح برگ، شمار سنبله در واحد سطح، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت به‌طور معنی‌داری افزوده شد ولی از شمار دانه در سنبله و وزن هزار دانه به‌طور معنی‌داری کاسته شد. عملکرد دانه با شمار سنبله ‌در واحد سطح، شمار دانه در سنبله و وزن هزار دانه هم‌بستگی مثبت و معنی‌داری را نشان داد، ولی با شاخص سطح برگ و ارتفاع گیاه هم‌بستگی منفی و معنی‌داری داشت. براساس نتایج به‌‌دست آمده از این آزمایش ژنوتیپ <em>Osta/Gata</em> با تراکم کاشت مطلوب حدوداً 425 بذر درمترمربع (185 کیلوگرم بذر در هکتار) تحت شرایط آب و هوایی اصفهان از نظر تولید عملکرد دانه بر ژنوتیپ‌های دیگر برتری دارد. Despite its economic importance, not much information exists on growth and productivity of durum wheat in Iran and Isfahan. In order to evaluate growth, grain yield, and attributes in three durum wheat genotypes, Osta/Gata, Dipper-6, and PI40100, with five planting densities of 200, 275, 350, 425 and 500 seeds/m², a four-replicate RCBD field study with a spilt-plot layout was carried out in winter 2000 to spring 2001 at Lavark Research Farm, College of Agriculture, Isfahan University of Technology. Genotypes were the main-plots and planting densities, the sub-plots. Each plot contained six rows, spaced 25cm apart, each 6m in length. While Osta/Gata produced a greater spikes/m², 1000-grain weight and grain yield, PI40100 indicated a greater height, leaf area index (LAI) and biological yield, and Dipper-6 produced a larger number of grains per spike and harvest index, compared to the other two genotypes. Increasing plant density led to an increase in LAI, spikes/m², grain yield, biological yield and harvest index but a decrease in grains/spike and 1000-grain weight. Grain yield was positively correlated with spikes/m², grains/spike and 1000-grain weight, despite negative correlations with LAI and plant height. It may be concluded that with environmental conditions such as those encountered in Isfahan in 2000-2001, Osta/Gata can be planted at approximately 425 seeds/m², if an acceptable grain yield is to be achieved. گندم دوروم، تراکم کاشت، شاخص سطح برگ، عملکرد و اجزای عملکرد Durum wheat, Seeding rate, LAI, Grian yield, Yield components. 129 141 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-490&slc_lang=fa&sid=1 I. Zarrinabadi ایمان زرین‌آبادی Yes P. Ehsanzadeh پرویز احسان‌زاده No