fa مدل‌سازی عددی عملکرد حوضچه‌های نفوذ زیستی در افزایش نفوذ شهری عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">رشد سریع شهرنشینی و گسترش سطوح نفوذناپذیر در مناطق شهری، سبب افزایش حجم رواناب‌های سطحی، کاهش نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی و درنتیجه بروز مشکلاتی همچون سیلاب‌های ناگهانی و آب‌گرفتگی معابر شده است. در سال‌های اخیر، به‌کارگیری سیستم‌های نفوذ زیستی به‌ عنوان یکی از مؤثرترین رویکردهای مبتنی بر توسعه کم‌تأثیر (LID) برای مدیریت پایدار رواناب شهری مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش، عملکرد شش نوع از حوضچه های نفوذ زیستی به منظور کاهش حجم رواناب و بهبود مدیریت آب‌های سطحی در ناحیه شرقی شهر قزوین مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، از داده‌های بارش ۴۰ساله (۱۳۶۲ تا ۱۴۰۲) استفاده شد و روابط شدت &ndash; مدت - دوره بازگشت (IDF) استخراج شد. سپس با بهره‌گیری از الحاقیه Hec-GeoHMS، زیرحوضه‌های منطقه مورد مطالعه تعیین شد. برای برآورد دبی رواناب و ضریب رواناب مؤثر، از مدل SWMM استفاده گردید که میانگین ضریب رواناب منطقه ۰٫79 محاسبه شد. در ادامه، برای ارزیابی عملکرد سیستم‌های نفوذ زیستی، مدل عددی MIDS به کار گرفته شد و شش سناریو شامل حوضچه نفوذ زیستی با و بدون زهکش، جعبه درختی با و بدون زهکش، ترانشه نفوذی و پیاده‌رو نفوذپذیر، تحت شرایط بارش با دوره بازگشت ۴۰ساله شبیه‌سازی شدند. نتایج مدل‌سازی نشان داد که پیاده‌رو نفوذپذیر بیشترین کارایی را در کاهش حجم رواناب داشته و توانست بیش از ۷۲۸٬۰۰۰ مترمکعب رواناب را نفوذ دهد؛ درحالی‌که حوضچه‌ نفوذ زیستی با زهکش کمترین میزان اثربخشی را داشت. به‌طورکلی، یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که طراحی اصولی، انتخاب موقعیت مناسب، توجه به ویژگی‌های خاک و شرایط هیدرولوژیک منطقه از عوامل تعیین‌کننده در افزایش کارایی سامانه‌های نفوذ زیستی و تحقق مدیریت پایدار رواناب شهری محسوب می‌شوند.</div> <div style="text-align: justify;">Rapid urbanization and the expansion of impervious surfaces in urban areas can cause a reduction in infiltration rate, which consequently increases the flash floods and surface runoff in cities. In recent years, the use of bio-infiltration systems has been considered as one of the most effective approaches based on low-impact development (LID) for sustainable urban runoff management. In this study, the performance of six types of biological infiltration basins was investigated to reduce the volume of runoff and improve surface water management in the eastern region of Qazvin city. First, 40 years of rainfall data (1983&ndash;2023) were collected from the Qazvin meteorological station, and Intensity&ndash;Duration&ndash;Frequency (IDF) relationships were developed for various return periods. Six design scenarios were modeled: bioretention basins with and without a drainage system; tree boxes with and without a drainage system; infiltration trenches; and permeable pavements. The dimensions of all systems were kept constant to focus solely on hydrological performance without the influence of size or shape. Overall, using HEC-GeoHMS, SWMM, and MIDS models together offered a detailed and accurate framework for analyzing the hydrological behavior of bioretention systems in urban runoff management. Results showed that the runoff coefficients for the sub-basins averaged 0.79, highlighting the dominance of impervious surfaces in the area. These values were used as inputs for the MIDS model to simulate the six different bioretention scenarios. The results indicated that the permeable pavement scenario had the greatest effect on annual runoff reduction (about 728,555 m &sup3;), while the bioretention cell with a drainage system had the lowest performance. SWMM results, based on DEM-derived sub-catchment data, showed low soil infiltration and high impervious surface coverage. These conditions highlighted the importance of bioretention systems in reducing urban flooding. Overall, the study demonstrates that well-planned bio-retention and other green infrastructure can decrease peak flows, increase time of concentration, and improve urban hydrological and environmental conditions.</div> مدیریت سیلاب شهری, حوضچه های نفوذ زیستی, مدیریت منابع آب, آب زیرزمینی و مدیریت نفوذ Urban flood management, Bioretention basins, Water resources management, Groundwater, Infiltration. 145 159 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3564-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Doosti مهدی دوستی m.doosti@edu.ikiu.ac.ir 000319475328460040191 000319475328460040191 No Civil Engineering Department, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. Majid Galoie مجید گلوئی galavi@eng.ikiu.ac.ir 000319475328460040192 000319475328460040192 Yes Civil Engineering Department, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. Mehdi Mahdikhani مهدی مهدیخانی mahdikhani@eng.ikiu.ac.ir 000319475328460040193 000319475328460040193 No Civil Engineering Department, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.