fa کود آبیاری تحت تأثیر زئولیت‌های طبیعی و اصلاح‌شده با سورفکتانت در جهت کاهش آبشوئی نیترات و آمونیوم عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">یکی از عوامل مهم تولید محصولات کشاورزی وجود مقدار کافی از عناصر غذایی و قابل استفاده برای گیاه است که در این راستا عنصر نیتروژن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اتلاف کودهای نیتروژنه حاصل از کم‌بودن کارایی مصرف کود، منجر به مسائل زیست‌محیطی چون آلودگی آبهای زیرزمینی و سطحی به نیترات و آمونیوم می‌شود. در این پژوهش تأثیر کود آبیاری به صورت ترکیبی از کودهای نیتروژن‌دار اوره و نیترات آمونیوم به همراه زئولیت طبیعی سمنان (CP) و اصلاح‌شده با سورفکتانت (SMZ) در کاهش هدررفت کود بررسی شد. آزمایش‌ها در دو بخش و در قالب طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار برای هر تیمار، به‌صورت ستونی برای خاک لومی صورت گرفت. تیمارها شامل چهار سطح کاربرد زئولیت (صفر، 4، 8 و ۱۶ گرم بر کیلوگرم در لایه سطحی خاک) و یک سطح کوددهی با غلظت ۶۰ میلی‌گرم در لیتر نیترات در سه دوره کود آبیاری و با شش بار آبیاری در هر دور بودند. در بخش اول مطالعه نقش کود آبیاری به صورت ترکیبی از کودهای نیتروژن‌دار اوره و نیترات آمونیوم (UAN) در خاک معمولی در کاهش غلظت نیترات و آمونیوم زهاب بررسی شد و با کود آبیاری به صورت کاربرد یکی از کودهای مد نظر مقایسه شد. نتایج نشان داد که میزان هدررفت کود به فرم نیترات در دور اول کود آبیاری توسط تیمارهای UAN به میزان ۴۰ درصد کاهش یافت. با توجه به اینکه نتایج حاصل از بخش اول مطالعه نشان داد که غلظت نیترات و آمونیوم زهاب در حد استاندارد آب شرب کاهش نمی&not;یابد، در بخش دوم از اصلاح‌کننده‌های خاک استفاده شد. بیشترین شدت حذف نیترات با اندازه‌گیری مقدار نیترات حذف‌شده مربوط به تیمار خاک مخلوط با ۱۶ گرم در کیلوگرم زئولیت اصلاح‌شده در لایه سطحی خاک (SM16) و معادل ۹۰ درصد بود و بیشترین شدت حذف آمونیوم مربوط به تیمار خاک مخلوط با ۱۶ گرم در کیلوگرم زئولیت طبیعی در لایه سطحی خاک (CP16) و به میزان ۸۵ درصد بود؛ بنابراین به‌کارگیری کود آبیاری به صورت ترکیبی از کودهای نیتروژن‌دار به همراه اصلاح‌کننده‌های خاک در شرایطی که پتانسیل آلودگی آبهای زیرزمینی به سبب افزایش آبشویی نیترات زیاد است، توصیه می&not;شود.</div> <div style="text-align: justify;">One of the key factors in agricultural production is the availability of sufficient and usable nutrients for plant growth, and among these, nitrogen plays a particularly important role. The waste of nitrogen fertilizers due to the low efficiency of using fertilizers has caused environmental problems such as pollution of surface and groundwater by nitrate or ammonium. In this study, the influence of fertigation as a combination of urea, ammonium nitrate, natural zeolite of Semnan (CP), and modified zeolite by surfactant (SMZ) in the reduction of waste and manure fertilizer was evaluated. Two separate experiments with a completely randomized design with three replications were used for loam soil columns. Treatments consisted of four levels of zeolite application (0, 4, 8, and 16 g/Kg) and a fertilization level with a concentration of 60 mg per liter nitrate applied at three fertigations during six irrigations. In the first part of the study, the role of nitrogen fertilizers in fertigation as a combination of urea and ammonium nitrate (UAN) for ordinary soil was examined to reduce the concentration of nitrate and ammonium in the drainage water, and the results were compared with one of the fertigation applications. The results showed that the loss of fertilizer in the form of nitrate was reduced by 40 percent for the UAN treatment during the first period of fertigation. Since the results of the first part of the experiment showed that the concentration of ammonium nitrate does not reduce to the same level as drinking water, in the second part of the experiment, the soil amendments were used. The measured nitrate removal showed that the highest nitrate removal belonged to the soil mixed with 16 g/kg of modified zeolite in the surface layer of soil (SM16) treatment, and it was equivalent to 90 percent. The highest ammonium removal belonged to the soil mixed with 16 g/kg of natural zeolite in the surface layer of soil (CP16) treatment, and it was 85 percent. Therefore, the use of fertigation as a combination of nitrogen fertilizers with soil amendments for conditions where there is a potential for groundwater pollution by nitrate leaching is recommended.</div> تلفات نیتروژن, خاک لومی, راندمان حذف, آبشویی نیترات, آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی Nitrogen losses, loamy soil, removal efficiency, nitrate leaching, surface and groundwater pollution. 1 15 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-498-40&slc_lang=fa&sid=1 Jahangir Abedi Koupai جهانگیر عابدی کوپایی koupai@cc.iut.ac.ir Yes Department of Water Science and Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Noshin Shafiee نوشین شفیعی n.shafiee@gmail.com No Department of Water Science and Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Behrooz Mostafazadehfard بهروز مصطفی زاده behrouz@cc.iut.ac.ir No Department of Water Science and Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Mohammad Mehdi Matinzadeh محمدمهدی متین زاده matinzadeh@iut.ac.ir No Department of Water Science and Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.