fa ارزیابی کمی و کیفی سلامت و پایداری حوزه آبخیز خوانسار یزد با استفاده از مدل اصلاح‌شده WHSI عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:16.05pt"><span style="vertical-align:baseline"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">سلامت و پایداری آبخیز موضوعی پیچیده است که باید از جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی و با استفاده از شاخص‌های گوناگون ارزیابی شود. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت پایداری و سلامت حوزه آبخیز خوانسار در استان یزد بر اساس مدل اصلاح‌شده WHSI است. این مدل با توجه به شرایط بومی کشور ایران و متغیرهای موجود طراحی‌ شده که شامل ۳۴ متغیر کلیدی که از این تعداد، ۱۳ متغیر اجتماعی، ۵ متغیر هیدرولوژیک، ۱۰ متغیر کیفیت آب و ۶ متغیر مرتبط با کاربری اراضی است. در این مطالعه، داده‌های ده‌ساله برای هر متغیر جمع‌آوری و با استفاده از روش‌های کمی امتیازدهی شدند. طبق نتایج 11 متغیر در وضعیت خوب، یک متغیر متوسط، سه متغیر ضعیف و 19 متغیر در وضعیت بحرانی قرار داشتند. تحلیل مدل WHSI نشان داد که شاخص‌های اجتماعی در وضعیت نسبتاً بهتری قرار دارند؛ درحالی‌که متغیرهای هیدرولوژیک، کیفیت آب و کاربری اراضی عمدتاً در وضعیت بحرانی قرار گرفتند. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد وضعیت سلامت حوزه آبخیز خوانسار یزد با امتیاز 74 در وضعیت میانی سلامت و به لحاظ پایداری با امتیاز 12 در وضعیت ناپایدار است. نتایج این پژوهش می‌تواند با ارائه تصویر دقیق از متغیرهای بحرانی، مبنایی برای تدوین سیاست‌های مشخص مدیریتی از جمله بهبود کیفیت و کمیت منابع آب، احیای پوشش گیاهی، کنترل بهره‌برداری ناپایدار و تقویت برنامه‌های سازگاری با تغییر اقلیم باشد و بدین ترتیب نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری و ارتقای سلامت و پایداری آبخیز ایفا کند.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="tab-stops:318.8pt"><span calibri="" style="font-family:"><span new="" roman="" style="font-family:" time="">The health and sustainability of a watershed are complex issues that must be evaluated from social, economic, and environmental perspectives using a variety of indicators. The objective of this study is to assess the sustainability and health status of the Khansar watershed in Yazd Province based on the modified WHSI model. This model, developed in accordance with local conditions in Iran and the available variables, includes 34 key variables, comprising 13 social variables, 5 hydrological variables, 10 water quality variables, and 6 land-use&ndash;related variables. In this study, ten-year data were collected for each variable and scored using quantitative methods. According to the results, 11 variables were in good condition, one variable was moderate, three variables were weak, and 19 variables were in a critical state. The WHSI model analysis showed that the social indicators were in a relatively better condition, whereas the hydrological, water quality, and land-use variables were predominantly in a critical state. The findings of this study also indicated that the health status of the Khansar watershed in Yazd, with a score of 74, falls within the intermediate health category, while its sustainability, with a score of 12, is classified as unsustainable. The results of this research provide a precise depiction of the critical variables and can serve as a foundation for formulating targeted management policies, improving the quality and quantity of water resources, restoring vegetation cover, controlling unsustainable exploitation, and strengthening climate adaptation programs. In doing so, it can play a significant role in enhancing resilience and improving the health and sustainability of the watershed.</span></span></span></span></div> تخریب اراضی, توسعه پایدار, کیفیت آب, مدیریت آبخیز, هیدرولوژی Land degradation, Sustainable development, Water quality, Watershed management, Hydrology 119 132 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1068-5&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Nasr Esfahani مسعود نصراصفهانی masoudnasr2017@gmail.com 000319475328460040183 000319475328460040183 No Department of Watershed Sciences and Engineering, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, University of Yazd, Yazd, Iran. گروه علوم و مهندسی آبخیز، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. Ali Talebi علی طالبی talebisf@yazd.ac.ir 000319475328460040184 000319475328460040184 Yes Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Ehsan Fathi احسان فتحی ef.ehsan2012@gmail.com 000319475328460040185 000319475328460040185 No Department of Watershed Sciences and Engineering, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, University of Yazd, Yazd, Iran. گروه علوم و مهندسی آبخیز، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. Ali Akbar Mahdavian Cheshmegol علی اکبر مهدویان چشمه گل S.a.a.mahdavian@gmail.com 000319475328460040186 000319475328460040186 No Department of Watershed Sciences and Engineering, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, University of Yazd, Yazd, Iran. گروه علوم و مهندسی آبخیز، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. Abolghasem Felahati ابوالقاسم فلاحتی flahati55@gmail.com 000319475328460040187 000319475328460040187 No Department of Watershed Sciences and Engineering, Faculty of Natural Resources and Desert Studies, University of Yazd, Yazd, Iran. گروه علوم و مهندسی آبخیز، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.