fa بهبود مدل شبیه‌سازی - بهینه‌سازی آبیاری سطحی EDOSIM: واسنجی پارامترهای نفوذ و ضریب زبری عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تخمین مناسب پارامترهای نفوذ آب در خاک و ضریب زبری مانینگ یکی از عوامل تأثیرگذار در طراحی و ارزیابی صحیح سامانه‌های آبیاری سطحی است. مدل EDOSIM یک مدل شبیه‌سازی - بهینه‌سازی آبیاری سطحی است که از تلفیق شبیه‌سازی با مدل بیلان حجمی و بهینه‌سازی فراابتکاری استفاده می‌کند. در بخش ارزیابی این مدل، از روش دونقطه‌ای الیوت - واکر برای تخمین پارامترهای معادله نفوذ کوستیاکف - لوئیس استفاده شده است. در این پژوهش ابتدا واسنجی ضریب مانینگ و پارامترهای معادله نفوذ کوستیاکف - لوئیس در ارزیابی آبیاری جویچه‌ای و نواری با استفاده از داده‌های پیشروی مشاهداتی صورت گرفت. این مهم از طریق سه مدل بیلان حجمی با ضرایب شکل ثابت (VB-CC)، ترکیب مدل بیلان حجمی و مدل اینرسی صفر (VB-ZI) و مدل بیلان حجمی با ضرایب شکل متغیر (VB-VC) با بهره‌گیری از مجموعاً 10 سری داده ارزیابی آبیاری نواری و جویچه‌ای انجام شد. سپس قابلیت واسنجی پارامترهای نفوذ و ضریب زبری به روش برتر به مدل EDOSIM افزوده شد. نتایج نشان داد روش VB-CC با توجه به متوسط شاخص‌های آماری 0/998R2=، 4%/2NRMSE= و 0/60- MBE= در 10 مزرعه، بهترین صحت و دقت واسنجی را دارا بود. روش‌های VB-ZI و VB-VC حتی با مقادیر واسنجی‌شده نیز طول پیشروی را کم‌برآورد کردند. قرار گرفتن واسنجی به روش VB-CC به جای روش دونقطه‌ای الیوت واکر در مدل EDOSIM، با کمتر (بهتر) کردن تابع هدف از میانگین 0/34 به 0/13 در آبیاری نواری و از میانگین 0/86 به 0/36 در آبیاری جویچه‌ای، دقت شبیه‌سازی و بهینه‌سازی را افزایش داد؛ ازاین‌رو استفاده از واسنجی به روش VB-CC در مدل EDOSIM می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد برای بهره‌برداری بهینه سامانه‌های آبیاری سطحی استفاده شود.</div> <div style="text-align: justify;">Proper estimation of soil water infiltration parameters and Manning roughness coefficient is one of the influential factors in the correct design and evaluation of surface irrigation systems. The EDOSIM model, as a surface irrigation simulation-optimization model, uses a combination of simulation with the Volume Balance model and meta-heuristic optimization. In the evaluation part of this model, the Elliott-Walker two-point method is used to estimate the parameters of the Kostiakov-Lewis infiltration equation. In this study, the Manning coefficient and parameters of the Kostiakov-Lewis infiltration equation were calibrated in furrow and border irrigation using observational advance data. This was done through three methods: Volume Balance model with constant shape coefficients (VB-CC), a combination of Volume Balance and Zero Inertia models (VB-ZI), and Volume Balance model with variable shape coefficients (VB-VC), using a total of 10 data series of border and furrow irrigation evaluation. Then, the ability to calibrate the infiltration parameters and roughness coefficient using a superior method was added to the EDOSIM model. The results showed that the VB-CC model had the best calibration accuracy and precision in 10 farms, according to the average statistical indices R2=0.998, NRMSE=2.4%, and MBE=-0.06. The VB-ZI and VB-VC methods underestimated the advance length even with calibrated values. The use of the VB-CC model instead of the Elliott-Walker two-point method in the EDOSIM model increased the accuracy of simulation and optimization by reducing (improving) the objective function from an average of 0.34 to 0.13 in border irrigation and from an average of 0.86 to 0.36 in furrow irrigation. Therefore, it is recommended to use the VB-CC calibration method in the EDOSIM model as a powerful tool for optimal operation of surface irrigation systems.</div> آبیاری جویچه‌ای, آبیاری نواری, روش دونقطه‌ای الیوت - واکر, زمان پیشروی, مدل بیلان حجمی. Furrow irrigation, Border irrigation, Elliott-Walker two-point method, Advance time, Volume balance model. 38 55 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2745-7&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Mohammad Mirhashemi سیدمحمد میرهاشمی m.mirhashemi@ag.iut.ac.ir No Department of Water Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Mohammad Shayannejad محمد شایان نژاد shayannejad@iut.ac.ir No Department of Water Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Mahmood Akbari محمود اکبری m-akbarii@araku.ac.ir Yes Department of Water Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Environment, Arak University, Arak, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک، اراک، ایران.