fa بررسی عددی اثر تغییر مقدار بازشدگی پل‌های رودخانه‌ای و بیه بر ساختار جریان و برگشت آب: رویکرد یک بعدی و سه بعدی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">یکی از مواردی که در تعیین بازشدگی پل های رودخانه ای دارای اهمیّت زیادی است، عدم انسداد جریان در اثر کاهش مقطع عبوری سیلاب است. در این مقاله تعیین بازشدگی مورد نیاز برای عبور جریان رودخانه در محل پل با استفاده از مفهوم انرژی مخصوص و مدل‌سازی یک بعدی و سه بعدی جریان بررسی شده است. ابتدا با استفاده از مفهوم انرژی مخصوص، بیشینه پیش آمدگی خاکریزهای طرفین پل در رودخانه به‌گونه‌ای تعیین شد که باعث تغییر وضعیت جریان آب در بالادست پل نشود. ابعاد به‌دست‌آمده برای بازشدگی پل، به صورت عددی و در دو حالت یک بعدی و سه بعدی شبیه سازی شده و وضعیت جریان در محل پل و بالادست آن ارزیابی و مقایسه شد. نتایج نشان داد که مدل عددی یک بعدی مقدار برگشت آب را به طور متوسط 67 درصد بیشتر از مدل سه بعدی پیش بینی می کند. این درحالی است که بیشینه تنش برشی به‌دست‌آمده از مدل یک بعدی به طور متوسط 33 درصد کمتر از مدل سه بعدی است. اثر بیه پل بر مقدار برگشت آب و سایر متغیرهای هیدرولیکی جریان از جمله تنش برشی بستر و سرعتِ بیشینه با استفاده از مدل سه بعدی نیز بررسی شده است. در حالت بیه 40 درجه مقدار افزایش عمق آب، 19/2 درصد مقدار عمق نرمال به دست آمد.</div> <div style="text-align: justify;">One of the most significant hydraulic issues in determining the opening of river bridges is the lack of flow choking due to a reduction in the width of the flood passage. In this paper, determining the required opening for flow passage at a bridge location has been investigated using the concept of specific energy, one-dimensional, and three-dimensional flow modeling. First, the maximum encroachment of the embankments on the sides of the bridge in the river has been determined in such a way that it does not change the flow situation upstream of the bridge, using the concept of specific energy. The dimensions obtained for the bridge opening have been simulated numerically in two one-dimensional and three-dimensional models, and the flow condition at the bridge site and upstream has been evaluated and compared. The results showed that the one-dimensional numerical model predicts, on average, 67 percent higher amount of afflux than the three-dimensional model, while the maximum shear stress obtained from the one-dimensional model is, on average, 33 percent lower than that of the three-dimensional model. The effect of the bridge skewness on the amount of afflux and other hydraulic parameters of the flow, including bed shear stress and maximum velocity, has also been investigated using a three-dimensional model. The afflux was obtained at a 19.2 percent of normal depth at a skew of 40 degrees.</div> تنگنای موضعی, پل‌های رودخانه‌ای, مدل‌سازی یک بعدی و سه بعدی جریان, پل‌های بیه, تنش برشی بستر Contracted channel section, River bridges, One-dimensional and three-dimensional flow modeling, Skewed bridges, Bed shear stress 42 61 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7174-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Mahjoob امیر محجوب a.mahjoob@bhrc.ac.ir Yes Transportation Research Institute, Road, Housing and Urban Development Research Center, Tehran, Iran. پژوهشکده حمل و نقل، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران. Fouad Kilanehei فواد کیلانه ئی kilanehei@eng.ikiu.ac.ir No Department of Civil Engineering, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. Kheirollah Khademi خیراله خادمی khademikheyrollah@gmail.com No Transportation Research Institute, Road, Housing and Urban Development Research Center, Tehran, Iran. پژوهشکده حمل و نقل، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران