fa کاربرد مدل اصلاح‌شده MPSIAC در ارزیابی کمی و کیفی فرسایش حوضه آبریز پلاسجان به‌عنوان یکی از زیرحوضه‌های زاینده‌رود عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">فرسایش خاک و انتقال رسوبات از چالش‌های اساسی در مدیریت منابع آب‌وخاک کشور به شمار می‌رود. در این پژوهش، با هدف تخمین حجم تولید رسوب و بررسی وضعیت فرسایش در حوضه آبریز پلاسجان، از مدل تجربی اصلاح‌شده پسیان (Modified PSIAC)&nbsp; استفاده شد. این مدل بر پایه ارزیابی نه عامل مؤثر شامل ویژگی‌های زمین‌شناسی، خصوصیات خاک، شرایط اقلیمی، میزان رواناب، شیب زمین، وضعیت پوشش گیاهی، نوع کاربری اراضی، فرسایش سطحی و فرسایش جریان‌های آبی طراحی شده و از طریق امتیازدهی و ترکیب لایه‌های اطلاعاتی، شدت رسوب‌زایی در هر زیرحوضه به‌صورت کمی و کیفی تعیین می‌شود. در این پژوهش، ابتدا داده‌های پایه با بهره‌گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) آماده‌سازی و تحلیل شد. سپس امتیاز نهایی شاخص فرسایش برای هر زیرحوضه محاسبه و بر اساس جداول استاندارد مدل، سطوح خطر فرسایش در طبقات مختلف تعیین شد. مقدار کل رسوب تولیدی در حوضه حدود 803,301 تن در سال برآورد شد و نسبت تحویل رسوب (SDR) برابر با 14/84&nbsp;درصد محاسبه شد که بیانگر رسوب‌گذاری چشمگیر در مسیرهای انتقال است. نتایج نشان داد که بیشتر زیرحوضه‌ها در طبقه فرسایش متوسط قرار دارند و پوشش گیاهی ناکافی، شیب زیاد و تغییرات کاربری اراضی از مهم‌ترین عوامل افزایش رسوب محسوب می‌شوند. بر اساس یافته‌ها، تمرکز بر شناسایی مناطق بحرانی، اجرای طرح‌های کنترل فرسایش و بهره‌گیری از فناوری‌های سنجش از دور و سیستم‌های پایش رسوب ضروری به نظر می‌رسد. این مطالعه می‌تواند پایه‌ای علمی برای تصمیم‌گیری مدیریتی در حوضه‌های مشابه و کاهش خطرات ناشی از فرسایش فراهم کند.</div> <div style="text-align: justify;">Soil erosion and sediment transport are among the key challenges in the management of water and soil resources in Iran. In this study, the Modified PSIAC (MPSIAC) empirical model was applied to estimate sediment yield and evaluate the erosion status in the Plasjan watershed. The model is based on the assessment of nine influencing factors, including geological characteristics, soil properties, climatic conditions, runoff, land slope, vegetation cover, land use, surface erosion, and channel erosion. By assigning scores to each factor and integrating the spatial layers, the sediment yield intensity of each sub-watershed was quantified both qualitatively and quantitatively. The required base data were prepared and analyzed using the Geographic Information System (GIS). Subsequently, the final erosion index for each sub-watershed was calculated, and erosion hazard classes were determined according to the model&rsquo;s standard tables. The total annual sediment production in the watershed was estimated at 803,301 tons, and the Sediment Delivery Ratio (SDR) was calculated as 14.48%, indicating considerable sediment deposition along the transport paths.&nbsp; The results showed that most sub-watersheds fall within the &ldquo;moderate&rdquo; erosion class, while insufficient vegetation cover, steep slopes, and land-use changes were identified as the main contributing factors to increased sediment yield. Based on these findings, identifying critical areas, implementing erosion control measures, and utilizing remote sensing and sediment monitoring technologies are strongly recommended. This study provides a scientific basis for improving watershed management and mitigating erosion-related risks in similar basins.</div> برآورد رسوب, MPSIAC, پلاسجان, فرسایش خاک Sediment yield estimation, MPSIAC, Pelasjan, Soil erosion 164 176 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7160-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Hosseinkhani حمید حسینخانی hosseinkhani.hamid@gmail.com Yes Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Elham Ghanbari Adivi الهام قنبری عدیوی GhanbariAdivi@sku.ac.ir No Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Rouhollah Fatahi Nafchi روح الله فتاحی نافچی fattahi@sku.ac.ir No Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Ali Raeisi علی رئیسی ali_raeisi@sku.ac.ir No Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.