fa ارزیابی مدیریت‌های متداول و نوین کوددهی بر عملکرد برنج در روش خشکه‌کاری (مطالعه موردی: استان خوزستان) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">برنج به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات استراتژیک جهان، نقش حیاتی در تأمین امنیت غذایی دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر روش‌های مختلف مدیریت تغذیه بر عملکرد و بهره‌وری آب در کشت خشکه‌کاری برنج (رقم عنبوری قرمز پاکوتاه) در ایستگاه تحقیقاتی شاوور خوزستان انجام شد. آزمایش به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تیمار شامل: 1) عرف زارع، 2) آزمون خاک، 3) آزمون خاک + تغذیه تکمیلی و 4) کاهش ۲۵ درصد کود شیمیایی + کودهای زیستی در سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که تیمارهای آزمون خاک + تغذیه تکمیلی (4270 کیلوگرم در هکتار) و کود زیستی با کاهش 25 درصد کود شیمیایی (4356 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب 17 و 19/3 درصد افزایش عملکرد نسبت به عرف زارع (3651 کیلوگرم در هکتار) داشتند که بیشتر ناشی از افزایش تعداد خوشه در مترمربع (%14-10) و کارایی جذب عناصر غذایی بود. همچنین، تیمار کود زیستی با کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی، بیشترین بهره‌وری مصرف آب (0/25 کیلوگرم بر مترمکعب) و بهترین نسبت فایده به هزینه (23/25) را نشان داد. تحلیل اقتصادی تأیید کرد که ترکیب کودهای زیستی با کاهش 25 درصدی کودهای شیمیایی، علاوه بر حفظ عملکرد، هزینه‌ها را به‌طور معنی‌داری کاهش می‌دهد. یافته‌ها حاکی از آن است که تلفیق آزمون خاک با کودهای زیستی یا تغذیه مرحله‌ای، راهکاری مؤثر برای افزایش عملکرد، بهبود کارایی مصرف آب و کاهش وابستگی به نهاده‌های شیمیایی در کشت خشکه‌کاری برنج است. این روش‌ها به‌ویژه در مناطق کم‌آبی مانند خوزستان که با چالش شوری و محدودیت منابع آب مواجه‌اند، می‌توانند به عنوان الگویی پایدار برای کشاورزان توصیه شوند.</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Rice, as one of the world&#39;s most strategic crops, plays a vital role in global food security. This study investigated the effects of different nutrition management approaches on yield and water productivity in dry direct-seeded rice cultivation (local Anbouri Red Dwarf cultivar) at Shavoor Research Station in Khuzestan Province. The experiment was conducted in a randomized complete block design with four treatments, including 1) Farmer&#39;s conventional practice, 2) Soil test-based fertilization, 3) Soil test-based fertilization + supplementary nutrition, and 4) 25% reduced chemical fertilizers + biofertilizers, with three replications. Results demonstrated that the supplementary nutrition (4270 kgha^-1) and biofertilizer with 25% chemical fertilizer reduction (4356 kgha^-1) treatments increased yield by 17% and 19.3 %, respectively, compared to conventional practice (3651 kgha^-1). This improvement was primarily attributed to increased panicles per m&sup2; (10-14%) and enhanced nutrient uptake efficiency. The biofertilizer treatment also showed the highest water productivity (0.25 kg m^-&sup3;) and the best benefit-cost ratio (23.25). Economic analysis confirmed that combining biofertilizers with 25% chemical fertilizer reduction significantly reduced costs while maintaining yield. These findings suggest that integrating soil testing with either biofertilizers or stage-specific nutrition represents an effective strategy for enhancing yield, improving water use efficiency, and reducing dependence on chemical inputs in dry-seeded rice cultivation. These methods can be recommended as sustainable models for farmers in arid regions like Khuzestan, which face salinity challenges and water resource limitations.</span></span></div> برنج, بهره‌وری آب, تغذیه متعادل, خشکه‌کاری, عملکرد اقتصادی, کود زیستی Rice, Water productivity, Balanced nutrition, Dry direct-seeding, Economic yield, Biofertilizers 187 199 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4312-4&slc_lang=fa&sid=1 Ali Reza Jafarnejadi علیرضا جعفرنژادی arjafarnejady@gmail.com Yes Soil and Water Research Department, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education, and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran. بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. Abdolali Gilani عبدالعلی گیلانی gilani.abdolali@yahoo.com No Seed and Plant Improvement Research Department, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education, and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran. بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج‌کشاورزی، اهواز، ایران. Fatemeh Meskini-Vishkaee فاطمه مسکینی ویشکایی fatemeh.meskini@yahoo.com No Soil and Water Research Department, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education, and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran. بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. Maryam Hoseini Chaleshtori مریم حسینی چالشتری mhkhossieni@gmail.com No Rice Research Institute of Iran, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran. موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.