Journal of Water and Soil Science

fa ردپای آب ابزاری برای مدیریت پایدار منابع آب بخش کشاورزی (مطالعه موردی: استان مرکزی) Water Footprint as a Tool for Sustainable Management of Water Resources in the Agricultural Sector (Case Study: Markazi Province) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">پژوهش حاضر با هدف تحلیل کمی و کیفی مصرف آب کشاورزی در استان مرکزی، به محاسبه و بررسی مصرف آب در سطح ۱۸ محصول زراعی و ۱۲ شهرستان با استفاده از ردپای آب به‌عنوان شاخصی جامع پرداخته است. در این راستا، بررسی هم‌زمان سه مؤلفه ردپای آب آبی، سبز و خاکستری به‌عنوان ابزاری تحلیلی برای ارزیابی میزان و نحوه مصرف آب صورت گرفت. در این مطالعه از داده‌های هواشناسی، کشاورزی و مصرف نهاده‌ها در سال زراعی ۱۴۰2–۱۴۰1 استفاده  شده و مقادیر ردپای آب به‌صورت واحد و کل برحسب محصول و شهرستان برآورد شده‌اند. نتایج نشان داد که BWFU به‌شدت تحت‌تأثیر عوامل مکانی (اقلیم و بارش) و ویژگی‌های گیاهی (عملکرد، نوع محصول و دوره رشد) قرار دارد. تفاوت BWFU تا ۹۸% در میان محصولات مختلف و تفاوت بیش از ۹ برابری GWFU در اراضی دیم نسبت به فاریاب دیده شد. همچنین مقادیر GRWFU برای بسیاری از محصولات از BWFU فراتر رفت که بیانگر بار آلاینده قابل‌توجه ناشی از مصرف کودهای شیمیایی است. علاوه بر عوامل مکانی و ویژگی‌های گیاهی، اختلاف  MCM223 بینشهرستان‌های ساوه و آشتیان و اختلافMCM52/7 بین شهرستان‌های شازند و محلات به‌ترتیب در BWF و GWF نشانگر تفاوت مکانی در BWFU و سطح کشت است. همچنین اختلاف  MCM137 بین GRWF شهرستان‌های اراک و آشتیان علاوه بر سطح کشت، تحت تأثیر میزان و نوع کود مصرفی قرار دارد. اقدامات مدیریتی پیشنهادی در کنار بهبود عملکرد، شامل کاهش سطح کشت محصولات پرمصرف، توسعه اراضی دیم در نواحی پربارش، بهینه‌سازی مصرف نهاده‌ها و اصلاح الگوی کشت متناسب با منابع و شرایط اقلیمی به‌منظور حفظ کمیت و کیفیت منابع آب توصیه می‌شود. بر این اساس، نتایج پژوهش قابلیت شاخص ردپای آب را در تحلیل مکان‌محور و محصول‌محور مصرف آب و تدوین واکنش‌های مدیریتی بیان می‌کند.</div> <div style="text-align: justify;">The present study was conducted with the aim of quantitative and qualitative analysis of agricultural water consumption in Markazi Province, and calculated and examined water consumption at the level of 18 crops and 12 counties using the water footprint as a comprehensive indicator. A simultaneous study of the three components of the blue, green, and gray water footprint was conducted as an analytical tool to assess the amount and manner of water consumption. In this study, meteorological, agricultural, and input consumption data were used in the 2022-2023 crop year, and water footprint values were estimated in terms of units and totals by crop and county. The results showed that BWFU is strongly influenced by spatial factors (climate and precipitation) and plant characteristics (yield, crop type, and growth period). A difference of up to 98% in BWFU among different crops and a difference of more than 9 times in GWFU in rainfed compared to irrigated lands were observed. Also, GRWFU values exceeded BWFU for many crops, indicating a significant pollutant load from the use of chemical fertilizers. In addition to spatial factors and plant characteristics, the difference of 223 MCM between Saveh and Ashtian counties and the difference of 52.7 MCM between Shazand and Mahallat counties in BWF and GWF, respectively, indicate spatial differences in BWFU and cultivation area. Also, the difference in 1377 MCM between the GRWF of Arak and Ashtian counties is affected by the amount and type of fertilizer used, in addition to the cultivation area. In addition to improving performance, suggested management measures include reducing the cultivation area of high-consumption crops, expanding rainfed lands in high-rainfall areas, optimizing input consumption, and modifying the cultivation pattern in accordance with resources and climatic conditions in order to maintain the quantity and quality of water resources. Accordingly, the research results demonstrate the potential of the water footprint index in location-based and product-based analysis of water consumption and formulation of management responses.</div> اثرهای زیست‌محیطی مصرف کود, توسعه اراضی دیم, ردپای آب واحد و کل, مدیریت پایدار منابع آبی Environmental impacts of fertilizer use, Rainfed land development, Unit and total water footprint, Sustainable water resources management. 65 86 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2745-5&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Farahani سعید فراهانی Saeed.Farahaniha@ut.ac.ir 000319475328460040172 000319475328460040172 No Department of Irrigation and Reclamation Engineering, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Farhad Mirzaei فرهاد میرزایی fmirzaei@ut.ac.ir 000319475328460040173 000319475328460040173 No Department of Irrigation and Reclamation Engineering, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Masoud ParsiNejad مسعود پارسی‌نژاد parsinejad@ut.ac.ir 000319475328460040174 000319475328460040174 No Department of Irrigation and Reclamation Engineering, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Mahmood Akbari محمود اکبری m-akbarii@araku.ac.ir 000319475328460040175 000319475328460040175 Yes Department of Water Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Environment, Arak University, Arak, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک، اراک، ایران.