fa بررسی کارایی مواد آلی مختلف بر ویژگی‌های خاک و عملکرد گندم در جنوب استان خوزستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">کربن آلی خاک با افزایش کیفیت خاک از راه بهبود ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک شرایط را برای رشد بهتر گیاه فراهم می‌کند؛ بنابراین به‌منظور بررسی کارایی منابع مختلف مواد آلی بر برخی ویژگی‌های خاک و عملکرد گندم، آزمایشی در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی و به‌صورت کرت‌های یکبار خردشده با سه تکرار به مدت پنج سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور استان خوزستان انجام شد. کرت‌های اصلی شامل کود گاوی، کود مرغی، کاه و کلش گندم، باگاس و فیلترکیک نیشکر و کرت‌های فرعی شامل سه سطح کودی 2/5، 5 و 10 تن در هکتار بودند. همچنین در هر تکرار یک کرت به‌عنوان شاهد (بدون مصرف کود آلی) در نظر گرفته شد. بررسی نتایج نشان داد که از بهترین منابع کود آلی موجود در استان که نتیجه مطلوبی در افزایش عملکرد گندم و بهبود خواص فیزیکی خاک داشته‌اند، کودهای فیلترکیک، گاوی و باگاس نیشکر (به‌ترتیب با میزان عملکرد 4467، 4772 و 4452 کیلوگرم در هکتار) هستند. کاه و کلش گندم نیز با کمترین تأثیر بر عملکرد (4019 کیلوگرم در هکتار) تنها در بهبود خواص فیزیکی و شیمیایی خاک نقش عمده‌ای ایفا می‌نماید. گفتنی است که از آنجایی که در مجموع نتایج حاصل، بین مقادیر مصرف کود اختلاف معنی‌داری دیده نشده است، مصرف 2/5 تن در هکتار از هر منبع کودی مقرون‌به‌صرفه‌تر بوده و توصیه می‌شود. همچنین به نظر می‌رسد کاربرد تلفیقی از فیلترکیک با باگاس نیشکر و یا کود گاوی و یا مرغی با کاه و کلش گندم، در مجموع به میزان 2/5 تن در هکتار نتیجه مطلوب‌تری در افزایش عملکرد گندم و بهبود خواص فیزیکی خاک داشته باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Soil organic carbon provides conditions for better plant growth by increasing soil quality by improving physical, chemical, and biological properties of the soil. Therefore, an experiment was conducted in a randomized complete block design (RCBD) with three replications at the Shavour Agricultural Research Station in Khuzestan Province to investigate the effect of different sources of organic matter on some soil properties and wheat yield. The main plots included cow manure, poultry manure, wheat straw, bagasse, and sugarcane filter cake, and the subplots included three fertilizer levels of 2.5, 5, and 10 tons per hectare. Also, one plot was considered as a control (without organic fertilizer) in each replication. The results showed that the best sources of organic fertilizer available in the province that have had a favorable result in increasing wheat yield and improving soil physical properties are filter cake, cow manure, and sugarcane bagasse fertilizers (with a yield of 4772, 4467, and 4452 kg/ha, respectively). Wheat straw also has the least effect on yield (4019 kg/ha) and plays a major role only in improving soil physical and chemical properties. It is worth noting that since no significant difference was observed between the fertilizer consumption amounts in the overall results, the consumption of 2.5 tons per hectare of each fertilizer source is more economical and is recommended. It also seems that the combined application of filter cake with sugarcane bagasse or cow or chicken manure with wheat straw and stubble, in a total amount of 2.5 tons per hectare, has a more favorable result in increasing wheat yield and improving soil physical properties.</span></span></div> خاک, خوزستان, کودهای آلی, گندم Soil, Khuzestan, Organic fertilizers, Wheat 97 111 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2703-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohiaddin Goosheh محی الدین گوشه mgoosheh@yahoo.com Yes Department of Soil and Water Research, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran. بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. Abolfazl Azadi ابوالفضل آزادی abolfazl_azadi@yahoo.com No Department of Soil and Water Research, Khuzestan Agricultural and Natural Resources Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran. بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.