fa ارزیابی زیست‌محیطی تأثیر فعالیت‌های کشاورزی بر ژئوشیمی خاک‌های سطحی باغات پسته جنوب مهریز عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در این پژوهش تأثیر فعالیت‌های کشاورزی بر خاک‌های جنوب مهریز با تعیین ترکیب ژئوشیمیایی و مقایسه خواص فیزیکوشیمیایی خاک‌ در باغ‌های پسته (خاک‌های کشاورزی) و خاک‌های بکر (طبیعی) بررسی شد و جنبه‌های زیست‌محیطی آن ارزیابی شد. بررسی خواص فیزیکوشیمیایی خاک نشان می‌دهد که فعالیت‌های کشاورزی موجب کاهش pH و افزایش مواد آلی در خاک‌های کشاورزی شده است. بررسی خواص فیزیکوشیمیایی خاک مزارع مهریز نشان می‌دهد که فعالیت‌های کشاورزی موجب افزایش TOC (میانگین 1/5% (و کاهش اسیدیته در خاک‌های کشاورزی شده است. فعالیت‌های کشاورزی میزان فسفر در خاک‌های کشاورزی را نیز به نسبت افزایش داده است. خاک‌های کشاورزی در عناصری همچون کادمیم (Cd)، آنتیموان (Sb)، کروم (Cr)، نیکل (Ni)، سرب (Pb)، اسکاندیم (Sc) و عناصر نادر خاکی (REE) به نسبت خاک‌های طبیعی غنی‌شدگی دارند و الگوی REE در آنها همگن‌تر شده است. مقایسه مقادیر عناصر کمیاب با استانداردهای ملی زیست‌محیطی (MPC) نشان می‌دهد که با وجود افزایش غلظت این عناصر در خاک‌های کشاورزی، میزان این عناصر در حد قابل قبول و کمتر از حد بحرانی است؛ البته از سوی دیگر، فعالیت‌های کشاورزی میزان دسترس‌پذیری زیستی فلزات سنگین در خاک‌های کشاورزی را به میزان قابل‌توجه افزایش داده است که عدم توجه به این امر می‌تواند مشکلات زیست‌محیطی را در آینده به همراه آورد.</div> <div style="text-align: justify;">This study investigates the impact of agricultural activities on the soils of southern Mehriz by analyzing their geochemical composition and comparing the physicochemical properties of pistachio orchard soils (agricultural soils) with those of undisturbed natural soils. The results indicate that agricultural practices have led to an increase in Total Organic Carbon (TOC), averaging 1.5%, and a reduction in soil acidity. Additionally, phosphorus concentrations have risen in agricultural soils. These soils also exhibit enrichment in elements such as cadmium (Cd), antimony (Sb), chromium (Cr), nickel (Ni), lead (Pb), scandium (Sc), and rare earth elements (REE) compared to natural soils, with a more homogenized REE distribution pattern. Although the concentrations of these trace elements remain within national environmental standards and below critical thresholds, the study highlights a significant increase in the bioavailability of heavy metals due to agricultural activity. This finding underscores a potential environmental risk if such changes are not properly managed in the future.</div> ارزیابی زیست‌محیطی, خاک کشاورزی, خاک طبیعی, ترکیب ژئوشیمیایی, جنوب مهریز Environmental assessment, Agricultural soil, Natural soil, Geochemical composition, Southern Mehriz 107 124 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6629-1&slc_lang=fa&sid=1 J. Ghaneiardakani جواد قانعی اردکانی ghaneijavad@pnu.ac.ir Yes Department of Geology, Faculty of Science, Payam Noor University, Tehran, Iran. گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. S.A. Mazhari سیدعلی مظهری ali54894@yahoo.com No Research Center for Geographical Sciences and Social Studies, University of Hakim Sabzevari, Sabzevar, Iran. مرکز پژوهش‌های علوم جغرافیایی و مطالعات اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. F. Ayati فریماه آیتی f.ayati@pnu.ac.ir No Department of Geology, Faculty of Science, Payam Noor University, Tehran, Iran. گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.