fa تغییر شکل‌های معدنی فسفر و فعالیت فسفاتازی خاک شنی پس از غنی شدن با اصلاح‌کننده‌های معدنی، آلی و میکروبی و انکوباسیون دوماهه عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL">در این پژوهش اثر برخی میکروارگانیسم‌های حل‌کننده فسفات بر شکل‌های معدنی فسفر در یک خاک شنی تیمارشده با مواد معدنی و آلی، مورد مطالعه قرار گرفت. آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار با دو فاکتور میکروارگانیسم (شاهد، انتروباکتر، بریوندوموناس و پریفورموسپورا ایندیکا) و کانی (شاهد، آپاتیت (5 درصد وزنی)، آپاتیت (5 درصد) درکنار زئولیت (3 درصد) و آپاتیت (5 درصد) &rlm;&lrm;درکنار&lrm;&rlm; ملاس &rlm;&rlm;(1 درصد)&rlm;) انجام شد. پس از اعمال تیمارها و 60 روز انکوباسیون، اجزای فسفر معدنی خاک و فعالیت فسفاتاز قلیایی اندازه‌گیری شد. توزیع فسفر در خاک در شکل‌های اکتاکلسیم‌فسفات > آپاتیتی > دی‌کلسیم‌فسفات > اولسن > آلومینیوم فسفات > آهن فسفات مشاهده شد و کاربرد آپاتیت سبب افزایش همه شکل‌های فسفر شد. تیمار آپاتیت- زئولیت بسیار مؤثر بود و هرچند نسبت به کاربرد آپاتیت سبب افزایش معنی‌دار در فسفر اولسن نشد (که می‌تواند به دلیل ظرفیت تبادل کاتیونی اندک خاک باشد) اما بر دیگر شکل‌های فسفر تأثیر معنی‌دار (p<0.05) داشت و منجر به افزایش شکل دی‌کلسیم‌فسفات (%69/2)، کاهش فسفر آپاتیتی (% 34/8) و فسفات آهن (%60/0) شد. کاربرد آپاتیت- ملاس نسبت به کاربرد آپاتیت سبب افزایش معنی‌دار (p<0.05) دی‌کلسیم‌فسفات (%48/9) و اکتاکلسیم‌فسفات (%29/3) و کاهش معنی‌دار (p<0.05) فسفر آپاتیتی (%62/1) و فسفر اولسن (%63/9) شد. مایه‌زنی میکروبی سبب افزایش معنی‌دار فسفر اولسن و دی‌کلسیم‌فسفات و کاهش معنی‌دار اکتاکلسیم‌فسفات و فسفر آپاتیتی شد که نشان&not;دهنده توانمندی میکروارگانیسم‌ها برای افزایش قابلیت دسترسی فسفر است. مجموع نتایج نشان‌دهنده تأثیر بیشتر انتروباکتر و پریفورموسپورا ایندیکا نسبت به بریوندوموناس است. به نظر می‌رسد میکروارگانیسم‌ها در حضور مواد اصلاح‌کننده متفاوت پاسخ‌های متفاوتی را ابراز می&not;کنند، به&not;طوری که در تیمارهای آپاتیت و ملاس- آپاتیت فعالیت فسفاتاز قلیایی در پی مایه‌زنی میکروبی افزایش داشت، درحالی که در تیمار&nbsp;زئولیت- آپاتیت pH کاهش داشته که نشان&not;دهنده تولید اسیدهای آلی توسط میکروارگانیسم&not;ها است.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study investigated the effect of the inoculation of the soil with some phosphorus solubilizing microorganisms (PSM) on inorganic P fractions in sandy soil enriched with inorganic and organic amendments. A factorial experiment arrangement was performed in a completely randomized design with three replications, using two factors: microorganisms (control, </span></span><i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Entrobacter cloacae</span></span></i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">, <i>Brevundimonas</i>,<i> </i>and<i> piriformospora indica) </i>and<i> </i>amendments (control, (5%) apatite, (5%) apatite + (3%) zeolite, (5%) apatite + (1%) molasses). A 60-days incubation was performed after the application of treatments. Inorganic P fractionation and alkaline phosphatase activity of soil were measured at the end of the experiment. Phosphorus distribution in soil was as follow: octacalcium phosphate > apatite P > dicalcium phosphate > Olsen p > aluminium phosphate > iron phosphate.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The application of apatite increased all of the P mineral fractions. The application of zeolite-appatie was very effective and although did not increase Olsen P (probably because of the low cation exchange capacity of soil), had a significant effect (p<0.05) on other P forms and caused dicalcium phosphate to increase (69.2%) and apatite P and octaclcium phosphate to decrease (34.8% and 60.0%, respectively) compared to apatite application. Application of molasses resulted in significant increases in dicalcium phosphate and octacalcium phosphate (48.9% and 29.3%, respectively) and decreases in apatite P and Olsen P (62.1% and 63.9%, respectively). Microbial inoculation resulted in a significant increase in Olsen P and dicalcium phosphate and a decrease in octacalcium phosphate and apatite P; showing the ability of these organisms to increase the phosphorus availability. <i>Entrobacter</i> and <i>Piriformospora indica</i> were more effective than <i>Brevundimonas</i>. It seems that microorganisms in different substrates had used different mechanisms; such that in apatite and apatite-molasses treatments microbial inoculation resulted in an increase in alkaline phosphatase activity, but in zeolite-apatite treatment, pH had decreased indicating the organic acid production by microorganisms.&nbsp; </span></span></div> آپاتیت, زئولیت, ملاس, جزء‌بندی فسفر, میکروارگانیسم‌های حل‌کننده فسفر Apatite, Zeolite, Molasses, Phosphorus fractionation, Phosphorus solubilizing microorganisms 13 27 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3884-1&slc_lang=fa&sid=1 S. F. Hashemi سیده فرشته هاشمی fereshtehashemi1396@gmail.com No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز R. Zalaghi رویا زلقی r.zalaghi@scu.ac.ir Yes Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز N. Enayatizamir نعیمه عنایتی ضمیر n.enayatizamir@scu.ac.ir No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز