fa ارزیابی آلودگی فلزات سنگین گرد و غبار و منشأیابی آنها در اتمسفر منطقه کوهدشت استان لرستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">گرد و غبار هوا یکی از مشکلات زیست&not;محیطی در مناطق خشک و نیمه&not;خشک دنیا است و در بعضی مناطق تحت تأثیر فعالیت‌های صنعتی، گرد و غبار هوا آلوده به فلزات سنگین است. در این مطالعه گرد و غبار هوای 10 ایستگاه در منطقه کوهدشت استان لرستان در چهار فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان و همچنین خاک سطحی مجاور آن (در مجموع 40 نمونه گرد و غبار و 10 نمونه خاک سطحی) مورد نمونه‌برداری قرار گرفت و تجزیه فلزات سنگین روی، سرب، کادمیم، نیکل، مس و منگنز روی آنها انجام شد. نتایج نشان داد که مقدار روی در گرد و غبار بسیار بیشتر از خاک‌های سطحی منطقه (800 در مقابل 85 میلی گرم بر کیلوگرم) است. شاخص عامل آلودگی گرد و غبار حاکی از آلودگی بسیار زیاد کادمیم و روی، آلودگی قابل توجه نیکل و سرب و عدم آلودگی به مس و منگنز بود. شدت غنی&not;شدگی سالیانه عناصر کادمیم (33/9) و روی (24/6) بسیار زیاد، نیکل (11/3) قابل توجه، سرب (6/4) متوسط، منگنز (1) و مس (0/82) کم است. بر اساس نتایج عامل غنی&not;شدگی، منشأ عنصر کادمیم، روی و نیکل انسانی، منشأ سرب انسانی و طبیعی توأم و منشأ مس و منگنز طبیعی است.</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Dust is one of the environmental hazards in arid and semi-arid regions of the world. In some areas, under the influence of human activities, dust is contaminated by heavy metals. In this study, the dust of 10 stations in the Kuhdasht region of Lorestan province in four seasons of spring, summer, autumn, and winter, as well as adjacent surface soils (a total of 40 dust samples and 10 surface soil samples), were sampled and some heavy metals including Zn, Pb, Cd, Ni, Cu, and Mn were analyzed. The results revealed that the amount of Zn in the dust was much higher than the surface soils of the region (800 vs. 85 mg/kg). Contamination factor index calculation indicated that high contamination of Cd and Zn, significant contamination of Ni and Pb, and lack of contamination by Cu and Mn. The annual enrichment factor of Cd (33.9) and Zn (24.6) was very high, Ni (11.3) was significant, Pb (6.4) was moderate, Mn (1) and Cu (0.82) were low. Based on the enrichment factor values, Cd, Zn, and Ni seem to have a human origin, Pb has both human activities and natural origin, and Cu and Mn have an only natural origin.</span></span></span></div> آلودگی هوا, عامل غنی‌شدگی, عامل آلودگی, شاخص بار آلودگی, وارونگی دما Air pollution, Enrichment factor, Pollution factor, Pollution load index, Temperature inversion 147 162 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4314-1&slc_lang=fa&sid=1 H. Alipour حمید علیپور hamidalipour00@gmail.com No 1- Phd student, Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan (Khorasgan) Branch Islamic Azad University, Isfahan, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خورسگان)، اصفهان، ایران A. Jalalian احمد جلالیان jalalian@khuisf.ac.ir Yes 2- Professor, Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan (Khorasgan) Branch Islamic Azad University, Isfahan, Iran گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خورسگان)، اصفهان، ایران N. Honarjoo ناصر هنرجو nhonarjoo@khuisf.ac.ir No 3- Assistant Professor, Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan (Khorasgan) Branch Islamic Azad University, Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خورسگان)، اصفهان، ایران N. Toomanian نورایر تومانیان notoomanian@yahoo.com No 4- Associat Professor, Department of Soil Science, Education and Extension Center, Agriculture Research, Isfahan Branch, Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، مرکز علوم و تحقیقات اصفهان، سازمان تحقیقات کشاورزی اصفهان، اصفهان، ایران F. Sarmadian فریدون سرمدیان fsarmad@ut.ac.ir No 5- Professor, Department of Soil Science, College of Agriculture, University of Tehran, Tehran, Iran. گرووه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران