fa تأثیرگذاری ویژگی‌های خاک بر شدت فرسایش بادی در مناطق مختلف استان کرمان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">فرسایش بادی یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تخریب اراضی به‌خصوص در مناطق خشک و نیمه</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:Lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خشک محسوب می‌شود. ویژگی‌های خاک از طریق تأثیر بر فرسایش‌پذیری آن، در کنترل شدت فرسایش بادی نقش اساسی دارند. هدف این پژوهش بررسی ارتباط بین ویژگی‌های </span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> فیزیکی و شیمیایی خاک و شدت فرسایش بادی و تعیین مهم</span></span></strong><span style="font-family:Lotus;">‌</span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ترین ویژگی مؤثر بود. به این منظور، شدت فرسایش بادی به‌صورت درجا و با استفاده از یک دستگاه تونل باد قابل حمل در 60 نقطه از مناطق مختلف استان کرمان اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که شدت فرسایش بادی بین 0/03 تا 3/41 گرم بر متر مربع در دقیقه متغیر بود. سرعت آستانه فرسایش بادی از طریق تابع توانی باعث کاهش معنی‌دار شدت فرسایش شد (0/001</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">P<</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 0/81=</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">R²</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">). درصد ذرات رس و سیلت، مقاومت برشی، میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها، سنگریزه سطحی، خاکدانه‌های بزرگ‌تر &nbsp;از 0/25 میلی‌متر، کربن آلی خاک، کربنات کلسیم معادل و همچنین کلسیم، پتاسیم و منیزیم محلول با </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شدت‌های </span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> فرسایش بادی روابط عکس و غیرخطی داشتند. در مقابل با افزایش درصد ذرات شن، سدیم محلول، هدایت الکتریکی و نسبت جذب سدیم، فرسایش بادی به‌‌طور معنی‌داری افزایش یافت. بر اساس نتایج نهایی، از بین ویژگی‌های مورد مطالعه، نسبت جذب سدیم و میانگین وزنی قطر خاکدانه بیشترین اثرگذاری را بر شدت فرسایش بادی در خاک‌های استان کرمان نشان دادند. بنابراین پیشنهاد می‌شود در راستای جلوگیری از سدیمی شدن و نیز تخریب ساختمان خاک‌ها، اقدامات حفاظتی مناسب انجام شود.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Wind erosion is known as one of the most important land degradation aspects, particularly in arid and semi-arid regions. Soil properties, by affecting soil erodibility, can control the wind erosion rate. The aim of this study was to attribute the soil physical and chemical properties to the wind erosion rate for the purpose of determining the most important property. To this aim, wind erosion rates were measured in-situ at 60 points of Kerman province using a portable wind tunnel facility. The results indicated that wind erosion rates varied from 0.03 g m^-2min^-1 to 3.41 g m^-2 min^-1. Threshold wind velocity decreased wind erosion rate following a power function (R²=0.81, P<0.001). Clay and silt particles, shear strength, mean weight diameter (MWD), surface gravel, dry stable aggregates (DSA<0.25mm), soil organic carbon (SOC), calcium carbonate equivalent (CCE) and the concentrations of the soluble Ca²⁺, K⁺ and Mg²⁺ were inversely proportional to the wind erosion rates following nonlinear functions. On the other hand, Wind erosion was significantly enhanced with increasing the sand fraction, soluble Na⁺, electrical conductivity (EC) and sodium adsorption ratio (SAR). According to the final results, among the studied soil properties, SAR and MWD were s the most effective properties controlling wind erosion in the soils of Kerman province. Therefore, it is recommended to consider suitable conservation practices in order to prevent the sodification and degradation of arid soils.</div> توزیع اندازه ذرات, ساختمان خاک, سرعت آستانه, زبری تصادفی, فرسایش خاک Particle size distribution, Soil structure, Threshold velocity, Random roughness, Soil erosion. 209 222 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-691-1&slc_lang=fa&sid=1 N. Shahabinejad نادر شهابی‌نژاد nader_shahabi_nezhad@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. 1. گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران M. Mahmoodabadi مجید محمودآبادی mahmoodabadi@uk.ac.ir Yes 2. Department of Soil Science, Agriculture Faculty, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran. 2. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان A. Jalalian احمد جلالیان jalalian24@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. 1. گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران E. Chavoshi الهام چاوشی chavoshie@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. 1. گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران