fa تأثیر روش‌های مختلف خاکورزی در تناوب‌های گندم- پنبه و گندم- کنجد بر میزان ترسیب کربن در خاک عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با توجه به مزایای مختلف کاربرد روش‌های خاکورزی حفاظتی در اراضی کشاورزی از جمله کاهش اثرات تغییر اقلیم از طریق کاهش انتشار گاز دی‌اکسید کربن به جو، ناشی از ترسیب کربن در خاک، این پژوهش با دو تناوب گندم- پنبه و گندم- کنجد در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بختاجرد شهرستان داراب (جنوب شرقی استان فارس) با دارای اقلیم گرم‌و‌خشک، در یک خاک لوم به‌مدت چهار سال با هدف بررسی و مقایسه میزان ترسیب کربن در روش‌های مختلف خاکورزی حفاظتی با روش مرسوم، انجام شد. نتایج نشان داد در تناوب گندم- پنبه، بیشترین و کمترین مقدار کل ترسیب کربن در عمق 20-0 سانتی‌متری خاک با میانگین 17/160 و 13/810 تن در هکتار به‌ترتیب با کاربرد روش بدون خاکورزی و خاکورزی مرسوم به‌دست آمد. بنابراین، کشت مستقیم گندم و پنبه باعث شد مقدار کل ترسیب کربن نسبت به روش خاکورزی مرسوم 24/26 درصد افزایش یابد که ارزش زیست‌محیطی مقدار افزایش ترسیب کربن در این عمق نسبت به روش کشت مرسوم معادل 103/274 میلیون ریال است. در تناوب گندم- کنجد، بیشترین و کمترین مقدار کل ترسیب کربن با میانگین 25/850&nbsp; و 12/505 تن در هکتار به‌ترتیب در روش بدون خاکورزی و خاکورزی مرسوم حاصل شد. بنابراین، کشت مستقیم گندم و کنجد مقدار کل ترسیب کربن در عمق 20-0 سانتی‌متری خاک را نسبت به روش خاکورزی مرسوم بیش از 100 درصد (1/07 برابر) افزایش داد که ارزش زیست‌محیطی آن نسبت به روش کشت مرسوم معادل 412 میلیون ریال محاسبه شد. در تناوب گندم- پنبه و گندم- کنجد در شرایط مشابه، روش بدون خاکورزی می‌تواند جایگزین روش خاکورزی مرسوم شود.</span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Given the various advantages of applying conservation tillage methods in the agriculture, including reducing the effects of climate change by decreasing the carbon dioxide emissions to the atmosphere caused by carbon sequestration in soil, this study was conducted with two wheat-cotton and wheat-sesame rotations at Agricultural Research Station Bakhtajerd, in Darab, the southeast of Fars Province, which had a warm and dry climate; this work was carried out in a loam soil during four years. The aim of this investigation was to compare the carbon sequestration (CS) in the soil after application of different conservation tillage methods with the conventional method. The results showed that in wheat-cotton rotation, the maximum and minimum amount of CS in the 0-20 cm depth of soil with the average 17.160 and 13.810 t/ha could be obtained by using no-till and conventional tillage, respectively. Therefore, no-till increased CS by 24.26% in wheat and cotton cultivation, as compared to the conventional tillage. The economic value of this CS increment for the environment was $2459 per hectare. In the wheat-sesame rotation, the highest and lowest CS was obtained with an average of 25.850 and 12.505 t/ha in no-till and conventional tillage, respectively. Namely, direct seeding of wheat and sesame increased the CS at the 0-20 cm depth of soil by 107%, as compared to the conventional tillage with the economic value of $9809.5 per hectare. Under similar conditions, in wheat-cotton and wheat-sesame rotations, the conventional methods could be replaced by no tillage.</div> استان فارس, ترسیب کربن, تناوب زراعی, خاکورزی حفاظتی Carbon sequestration, Conservation tillage, Fars province, Rotation 225 236 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1513-4&slc_lang=fa&sid=1 M. J. Rousta محمد جواد روستا mjrousta@yahoo.com Yes 1. Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Shiraz, Iran. 1- بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران S. Afzalinia صادق افضلی نیا sja925@mail.usask.ca No 2. Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Agricultural Engineering Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Shiraz, Iran. 2- بخش تحقیقات فنی مهندسی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران A. Karami علی داد کرمی alidad_karami@yahoo.com No 3. Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Soil and Water Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Shiraz, Iran. 3- بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران