Journal of Water and Soil Science

fa بررسی اولویت‌بندی زیرحوضه‌ها از نظر سیل‌خیزی با استفاده از مدل SWAT (حوضه آبخیز ارازکوسه استان گلستان) Prioritization of Sub-Watersheds from Flooding Viewpoint Using the SWAT Model (Arazkoose Watershed, Golestan Province) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سیلاب یک پدیده طبیعی است که هر ساله باعث به‌وجود آمدن خسارات سنگین جانی و مالی در نقاط مختلف کشور می‌شود. هدف اصلی در این پژوهش، بررسی کارایی مدل SWAT در پیش‌بینی سیلاب و اولویت‌بندی زیرحوضه‌ها در حوضه آبخیز ارازکوسه استان گلستان است. برای واسنجی مدل از برنامه SUFI2 استفاده شد. بعد از اتمام واسنجی و بهینه‌شدن مدل در منطقه مطالعاتی اقدام به اعتبارسنجی مدل شد. واسنجی مدل برای سال‌های 1991 تا 1998، و اعتبارسنجی نیز براساس آمار سال‌های 2001 تا 2009 انجام شد. برای تجزیه و تحلیل نتایج از شاخص‌های آماری R2، bR2 و ضریب نش‌ساتکلیف (NS) استفاده شد. پس از واسنجی مدل با استفاده از الگوریتم 2SUFI  ضرایب 2R، 2 bR و NS به‌ترتیب 0/81، 0/81 و 0/73 و برای مرحله اعتبارسنجی آن 0/81، 0/78 و 0/64  براورد شدند. نتایج آنالیز حساسیت 13 پارامتر مؤثر بر رواناب را نشان داد که شماره منحنی (CN2) به‌عنوان مهم‌ترین پارامتر شناخته شد و درنتیجه پارامترهای ثابت تخلیه آب زیرزمینی (ALPHA_BF)، زمان تأخیر آب زیرزمینی (GW_DELAY) و حداقل مقدار ذخیره آب لازم برای ایجاد جریان پایه (GWQMN) به‌ترتیب حساسیت بیشتری دارند. برای بررسی سیل‌خیزی، حوضه آبخیز ارازکوسه ابتدا به شش منطقه یا زیرحوضه کلی تقسیم‌بندی شد. بنابراین با توجه به نتایج حاصل از اجرای مدل SWAT و دو روش تغییر CN برای هریک از زیرحوضه‌ها و تعیین دبی اوج با و بدون یک زیرحوضه، زیرحوضه شماره 6 با کاهش 22/4 درصدی دبی اوج رتبه اول را از لحاظ سیل‌خیزی در منطقه دارا است. درنتیجه به‌ترتیب زیرحوضه شماره 4، 1، 3، 5 و 2 دارای رتبه دوم تا ششم در پتانسیل سیل‌خیزی حوضه ارازکوسه هستند.</div> <div style="text-align: justify;">Flood is a natural disaster making the heavy humanistic and economic damages each year in most parts of Iran. In this research, the SWAT model performance in flood prediction and sub-basin priority was investigated in terms of flooding in Araz-Kose watershed in Golestan province. To calibrate the model, SUFI2 was applied. The calibration and validation were done for the 1991-1998 period based on the data of 2001-2009. After validation, the indices (R2, bR2, and NS) were estimated. They were equal to 0.81, 0.81 and 0.73 for calibration and 081, 0.78 and 0.64 for validation, respectively. The sensitivity analysis results showed 13 effective parameters. The curve number (CN2) was determined as the most effective parameter. For studying the flooding in a watershed, the Araz-Kose watershed was divided into six parts. Based on the obtained results from the SWAT model with different CN and F indexes (with/without considering the sub-watershed), the sixth sub-basin with 22.4% decrease in discharge was chosen as the most effective region in flooding. Meanwhile, the other sub-basins including 4, 1, 3, 5 and 2 had more flood potential, respectively.</div> سیل‌خیزی, مدل SWAT, شماره منحنی, حوضه آبخیز ارازکوسه Flooding, SWAT model, Curve number, Araz-Kose watershed 409 419 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1068-4&slc_lang=fa&sid=1 A. Talebi علی طالبی talebisf@yazd.ac.ir Yes 1. Department Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd, Iran. 1. گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران E. Abyari ایمان آبیاری talebisf48@gmail.com No 2. Department of Civil Engineering, Shiraz Azad University, Shiraz, Iran. 2. گروه مهندسی عمران آب، دانشگاه آزاد واحد شیراز، شیراز، ایران S. Parvizi سارا پرویزی saraparvizi90@yahoo.com No 1. Department Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd, Iran. 1. گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران