fa پیش‌بینی و بررسی روند خشکسالی با استفاده از سری زمانی SARIMA و شاخص SPI در استان اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خشکسالی به‌عنوان یکی از مخاطرات طبیعی ممکن است طی سال‌های متمادی به‌آهستگی یک منطقه را تحت‌تأثیر قرار دهد و اثرات مخربی روی محیط طبیعی و زندگی انسان‌ها داشته باشد. هر چند پیش‌بینی وقوع خشکسالی نقش مهمی در مدیریت منابع آب دارد ولی به‌دلیل ماهیت تصادفی عوامل مؤثر بر وقوع و شدت خشکسالی،</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در تعیین زمان شروع و خاتمه آن</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دچار مشکل هستیم. هدف از این پژوهش ارزیابی قابلیت مدل‌های خطی تصادفی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SARIMA</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای پیش‌بینی خشکسالی در استان اصفهان با استفاده از شاخص </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> است. به این <span style="letter-spacing:-.2pt;">منظور، بهترین مدل </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SARIMA</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای توصیف داده‌های بارش مربوط به 10 ایستگاه‌ همدیدی استان اصفهان با طول دوره آماری (2017-1990)،</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> انتخاب و بر اساس آن میزان بارش برای دروه پنج‌ساله پیش‌بینی و سپس شدت خشکسالی برای این دوره با استفاده از شاخص خشکسالی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در مقیاس زمانی سالیانه محاسبه شد. نتایج ارزیابی شدت خشکسالی ایستگاه‌ها بر اساس شاخص </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای دوره (2022-2018) بیانگر وقوع خشکسالی ضعیف طی دوره (۲۰22-۲۰19) برای ایستگاه‌های اصفهان، کاشان و نائین و طی سال ۲۰۱۹ برای ایستگاه‌های شرق اصفهان، شهرضا و کبوترآباد است و همچنین وقوع خشکسالی شدید طی سال 2019 برای ایستگاه‌های اردستان و گلپایگان است. برای سایر ایستگاه به غیر از ایستگاه اصفهان، کاشان، گلپایگان و نائین وقوع خشکسالی شدید در سال 2018 اتفاق افتاده است. </span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Drought as a natural hazard is a gradual phenomenon, slowly affecting an area; it may last for many years and can have devastating effects on the natural environment and in human lives. Although drought forecasting plays an important role in the planning and management of water resource systems, the random nature of contributing factors contributing to the occurrence of and severity of droughts causes some difficulties in determination of the time when a drought begins or ends. The present research was planned to evaluate the capability of linear stochastic models, known as multiplicative Seasonal Autoregressive Integrated Moving Average (SARIMA) model, in the quantitative forecasting of drought in Isfahan province based on the Standardized Precipitation Index (SPI). To this end, the best SARIMA models were chosen for modelling the monthly rainfall data from 1990 to 2017 for every 10 synoptic stations in Isfahan province to forecast their monthly rainfall up to five years. The monthly time scale SPI values based on these predictions were used to assess the drought severity of different stations for the 2018- 2022 time period. The station results indicated a weak drought at the 2019- 2022 period for Isfahan, Kashan and Naeen, a severe drought in 2019 for Ardestan and Golpaygan, and a weak one in 2019 for the East of Isfahan, KabootarAbad and Shahreza stations. All other stations, except Golpayegan, Isfahan, Kashan and Naeen, faced a severe drought in 2018.</div> استان اصفهان, خشکسالی, سری‌های زمانی, شاخص SPI, مدل SARIMA Drought, Isfahan province, SARIMA model, SPI index, Time series 313 328 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4086-1&slc_lang=fa&sid=1 H. Ghorbani حمید قربانی hamid332000@yahoo.com Yes 1. Department of Statistics, Faculty of Mathematical Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran. 1. گروه آمار، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران A. Vali عباسعلی ولی vali@kashanu.ac.ir No 2. Department of Desertification, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran. 2. گروه بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران H. Zarepour هادی زارع پور hadi.zarepoure@gmail.com No 2. Department of Desertification, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran. 2. گروه بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران