fa زیست‌فراهمی برخی عناصر ریزمغذی تحت ‌تأثیر بیوچار و کمپوست بقایای هرس درختان در حضور میکوریز در ریزوسفر گندم عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">استفاده از روابط همزیستی بین قارچ میکوریز و ترکیبات آلی تحرک عناصر غذایی ریزمغذی را در ریزوسفر تحت‌ تأثیر قرار می‌دهند و زیست‌فراهمی عناصر غذایی ریز مغذی در گیاه را بهبود می‌بخشند. به‌‌منظور ارزیابی تأثیر کاربرد بیوچار و کمپوست بقایای هرس درختان سیب و انگور و قارچ میکوریزی بر زیست‌فراهمی عناصر ریزمغذی در خاک آهکی در ریزوسفر گندم آزمایش گلخانه‌ای با کشت گندم در </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شرایط رایزوباکس انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل منابع آلی (بیوچار، کمپوست و شاهد)، تلقیح میکروبی (قارچ </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">AMF</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و بدون تلقیح)</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در خاک ریزوسفری بودند. در پایان دوره رشد، ماده آلی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">OM</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و زیست‌فراهمی عناصر آهن، روی، مس و منگنز در خاک‌های ریزوسفری و جذب این عناصر در گیاه اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که ماده آلی، آهن، روی، مس و منگنز در خاک ریزوسفری تحت تأثیر منابع آلی و تلقیح میکوریزی افزایش معنی‌داری داشتند، به‌طوری که کاربرد بیوچار در شرایط تلقیح میکوریزی منجر به افزایش 74/23 و 19/28 درصدی آهن و منگنز نسبت به شرایط بدون تلقیح در خاک ریزوسفری شد. حضور قارچ میکوریز سبب افزایش زیست‌فراهمی 94/60 و 29/54 درصدی روی و مس در تیمار کمپوست در مقایسه با تیمار بدون تلقیح شد. کاربرد منابع آلی و تلقیح میکوریزی سبب افزایش جذب عناصر ریزمغذی و وزن خشگ گیاه گندم شد.</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="font-family:b lotus;"></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Synergistic relationships between mycorrhizal fungi (AMF) and organic compounds affect the mobility of the micronutrient elements in the rhizosphere and improve their bioavailability. In order to evaluate the effect of biochar and pruning waste compost of apple and grape trees, as well as AMF, on micronutrient bioavailability in calcareous soil at the wheat rhizosphere, an experiment was carried out in a completely randomized design under greenhouse conditions in a rhizobox study. Some factors including the organic sourses (pruning waste biochar, pruning waste compost and control), microbial inoculation (AMF and no inoculation) were considered. At the end of the growth period, Organic matter (OM) content and bioavailability of micronutrients including iron (Fe), Zinc (Zn), Copper (Cu) and Manganese (Mn) in the rhizosphere and their uptake by wheat plant were determined. The results indicated that OM, Fe, Zn, Mn and Cu were significantly increased in the rhizosphere soil under the influence of organic sources and mycorrhizal inoculation. Furthermore, biochar application in the mycorrhizal tratment resulted in 74.73% and 19.28% increase in Fe and Mn, as compared to non-inoculated conditions, in rhizosphere. The presence of mycorrhizal fungi increased the bioavailability of 94.66% and 29.54% Zn and Cu in the compost treatment, as compared to non-inoculated ones. Application of organic sources and mycorrhizal inoculation increased the micronutrient uptake and plant dry weight.</div> مواد آلی, عناصر ریزمغذی, ریزوسفر, گندم Organic matter, Micronutrient elements, Rhizosphere, Wheat 155 170 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1067-8&slc_lang=fa&sid=1 R. Vahedi رقیه واحدی st_r.vahedi@urmia.ac.ir No 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه M. H. Rasoili-Sadaghiani میرحسن رسولی صدقیانی m.rsadaghiani@urmia.ac.ir Yes 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه