fa براورد آب مجازی و نیاز آبی گیاهان حاشیه بیابان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای (مطالعه موردی: دشت ورامین) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با توجه به تغییرات اقلیم و تأثیرات آن بر نیاز آبی گیاهان و منابع آبی به‌ویژه در مناطق گرم و خشک، براورد دقیق میزان تبخیر و تعرق به‌منظور مدیریت کشاورزی و آبیاری اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. در این پژوهش سعی شده است با شناخت وضعیت پوشش‌گیاهی در حاشیه مناطق بیابانی دشت ورامین به‌ویژه اراضی کشاورزی با کشت مختلط، میزان تبخیر و تعرق واقعی پوشش‌گیاهی و نیاز آبی آنها مشخص شود. این پژوهش به بررسی رابطه بالقوه میان تبخیر و تعرق پوشش‌گیاهی اراضی کشاورزی ناهمگن و شاخص‌ پوشش‌گیاهی با استفاده از تکنیک سنجش از دور در اراضی کشاورزی دشت ورامین می‌پردازد. مجموعه تصاویر ماهواره‌ای لندست 7 در فصول متوالی سال‌های 2013 و 2014 برای تعیین میزان سبزینگی استفاده شد. به‌منظور پردازش تصاویر از جمله تصحیحات هندسی، تصحیحات اتمسفری و تهیه نقشه‌های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">ENVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌کار گرفته شد. علاوه‌بر این، اطلاعات آب‌وهوایی و پوشش ‌گیاهی دشت ورامین جمع‌آوری‌شده و نرخ تبخیر و تعرق واقعی پوشش‌گیاهی در منطقه مورد مطالعه، با استفاده از روش فائو- پنمن- مانتیث در نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">CropWat</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> براورد شد. درنهایت، رابطه میان </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برگرفته از تصاویر ماهواره‌ای و میزان تبخیر و تعرق تخمین زده شده به روش فائو 56 بررسی شد. نتایج، حاکی از همبستگی قوی مثبت میان تبخیر و تعرق پوشش‌گیاهی اراضی کشاورزی ناهمگن و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بوده است. در واقع، با برقراری رابطه ریاضی میان این دو متغیر می‌توان میزان تبخیر و تعرق واقعی پوشش</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گیاهی را بدون نیاز به اندازه‌گیری‌های زمینی به‌دست آورد، همچنین مشخص شد که </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برگرفته از سنجش از دور می‌تواند شاخص کارامدی برای بررسی وضعیت پوشش‌گیاهی و تخمین نیاز آبی گیاهان اراضی کشاورزی حاشیه بیابان باشد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Due to the impact of climate change on the plant water demand and the availability of water, especially in drylands, it is vital to estimate the evapotranspiration rates accurately. In this study, the vegetation status in the marginal desert areas of Varamin Plain was studied, and the actual evapotranspiration and water demand of intercropped farms were assessed. This study also evaluated the potential relationship between the evapotranspiration of different agricultural lands and their vegetation index using remote sensing techniques. A collection of satellite images from Landsat 7 in consecutive seasons was used to determine the greenness rate of marginal desert areas during 2013 and 2014. ENVI software was used for the image processing, which included geometric corrections and atmospheric corrections, to develop NDVI maps. Also, weather data and crop properties of Varamin Plain were collected, and the actual evapotranspiration rate of plant cover was estimated using CropWat. The correlation between NDVI extracted from satellite images and the evaluated evapotranspiration rate was assessed. The results showed a strong relationship between evapotranspiration of heterogeneous agricultural lands and NDVI. This confirmed that the NDVI derived by remote sensing approach could be a useful index to evaluate vegetation status and water demand of farmlands in the desert borders.</div> تبخیر و تعرق, سنجش از دور, NDVI, فائو- پنمن- مانتیث, دشت ورامین Evapotranspiration, Remote sensing, NDVI, FAO- Penman- Monteith, Varamin plain 113 127 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2430-4&slc_lang=fa&sid=1 B. Noori بدیعه نوری beh_nouri@yahoo.com No 1. Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran. 1. گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران H. Noori حمیده نوری beh_nouri@yahoo.com No 2. Water Engineering and Management, Division of Agronomy, University of Gottingen, Germany. 2. گروه مهندسی و مدیریت آب، بخش آگرونومی، دانشگاه گوتینگن آلمان، آلمان، ایران Gh. Zehtabian غلامرضا زهتابیان ghzehtab@ut.ac.ir No 1. Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran. 1. گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران A. H. Ehsani امیرهوشنگ احسانی ehsani@ut.ac.ir No 3. Environmental Design Engineering, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran. 3. گروه مهندسی طراحی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران H. Khosarvi حسن خسروی hakhosravi@ut.ac.ir Yes 1. Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran. 1. گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران H. Azarnivand حسین آذرنیوند hazar@ut.ac.ir No 1. Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran. 1. گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران