fa کاربرد MCAT در بهینه‌سازی و الویت‌بندی تخصیص اراضی دیم بر اساس میزان مصرف کود وسموم شیمیایی (مطالعه موردی: شهرستان گنبدکاووس) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">این مطالعه با استفاده از رویکرد مدل‌سازی و ابزار پشتیبانی تصمیم‌گیری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Multiple criteria analysis tool (MCAT)</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با در نظر گرفتن جنبه‌های مختلف محیط‌ زیستی، اقتصادی و اجتماعی، ترکیب بهینه‌ای از محصولات کشاورزی دیمی ارائه می‌دهد. چارچوب پیاده‌سازی رویکرد ارائه شده بر اساس روش تجزیه و تحلیل چند معیاره و الگوریتم‌های فراتکاملی است. تولید محصولات کشاورزی کافی و با کیفیت مناسب و درآمد مناسب برای کشاورزان با &rlm;کمترین آسیب به محیط‌ زیست از اهداف اصلی بهینه‌سازی محصولات کشاورزی است. هدف اصلی این مطالعه اولویت‌بندی، بهینه‌سازی و تخصیص اراضی دیم شهرستان گنبد</span></span></strong><strong><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کاووس استان گلستان برای محصولات راهبردی گندم، جو، کلزا و سویا در دو سناریوی اقتصادی</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">-</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> اجتماعی و محیط‌ زیستی بوده است. به‌دلیل در دسترس نبودن اطلاعات و داده‌های صحیح میزان مصرف کود و سموم شیمیایی در مزارع منطقه مورد مطالعه، با استفاده از مصاحبه حضوری و چهره به چهره با کشاورزان این داده‌ها جمع‌آوری شد. نتایج حاکی از بالا بودن مقدار مصرف کود و سموم در منطقه مورد مطالعه بود. همچنین مصرف برخی از سموم نسبتاً خطرناک و خیلی خطرناک نیز در منطقه مشاهده شد. از آنجا که هدف اصلی در این مطالعه کمینه کردن میزان مصرف آب، کود و سموم و بیشینه کردن سود به هزینه، اشتغال‌زایی، افزایش عملکرد و میزان تولید ماده خشک است، نتایج نشان می‌دهد در سناریوی محیط‌ زیستی با تفاوت اندکی در نسبت تخصیص اراضی و میزان سود به‌ترتیب جو، کلزا و سویا اولویت کشت در منطقه را دارند. این تفاوت اندک حاکی از شرایط بهینه برای کشت این محصولات است و اختلاف سود آنها در سناریو محیط‌ زیستی، مربوط به میزان مصرف کود و سموم در هر یک از محصولات یاد شده است. در سناریوی اقتصادی و اجتماعی نیز به‌ترتیب کلزا، گندم و جو بالاترین نسبت تخصیص اراضی و میزان سود را دارند. درنهایت رویکرد ارائه شده در این مطالعه با ترکیب جنبه‌های مختلف محیط‌ زیستی، اقتصادی و اجتماعی ترکیب بهینه‌ای از محصولات کشاورزی در شرق استان گلستان را ارائه می‌دهد و برنامه‌ریزان را قادر به &rlm;طراحی سیستم کشت بهینه و &rlm;مدیریت صحیح در کوددهی و میزان مصرف آب و سموم می‌کند.</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Agriculture production with high quality and adequate income for farmers and the least harmful effects in environment are the main objectives of agriculture optimization. The main objective of this study was ranking, optimization and land allocation of Gonbadkavoos&rsquo;s Drylands for strategic products such as wheat, barley, oilseed rape&lrm; and soybean under environment and socio-economic scenarios. Because the available information on fertilizer and pesticide consumption was not sufficient and reliable, this data was collected through face-to-face interviews with farmers. The results showed that some slightly and moderately hazardous pesticides were consumed in study area. In this study, the optimized combination of agriculture products was applied by using the modeling approach and considering environmental and socio-economic aspects in Gonbadkavoos County.&lrm; This approach uses MCAT software, which is based on multi-criteria techniques and metaheuristic algorithms. The results of the environmental scenario&lrm; show&lrm; ed that barley, oilseed rape&lrm; and soybean, with little difference,&lrm; had the highest benefit-to-cost ratio and profitability, respectively. The slight difference could be related to the use of fertilizers and pesticides. In the socio-economic scenario, oilseed rape, wheat and barley had the highest benefit-to-cost ratio and land allocation, respectively. The represented approach using the decision support system (MCAT) can help planners to design optimal cropping systems and aid good management of fertilizers and water consumption.</div> بهینه‌سازی, محصولات دیم, کود و سموم, MCAT, گنبدکاووس Optimization, Rain-fed crops, Fertilizer and pesticide, MCAT, Gonbadkavoos 319 334 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3580-3&slc_lang=fa&sid=1 B. Raheli namain بهناز راحلی نمین Raheli.Namin.b@gmail.com No 1. Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Environmental Science, Malayer University, Malayer, Iran. 1. گروه محیط‌ زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران S. Mortazavi ثمر مرتضوی mortazavi.s@gmail.com Yes 1. Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Environmental Science, Malayer University, Malayer, Iran. 1. گروه محیط‌ زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران A. Salman Mahini عبدالرسول سلمان ماهینی rassoulmahiny@gmail.com No 2. Department of Environment, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Golestan, Iran. 2. گروه محیط‌ زیست، دانشکده شیلات و محیط‌ زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، گرگان، گلستان، ایران