fa توسعه مدل انتقال- انتشار اکسیژن محلول با استفاده از حل عددی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مهم‌ترین منبع آلاینده آب‌های سطحی را می‌توان فاضلاب‌های شهری و پساب کارخانه‌ها دانست</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با ورود این آلاینده‌‌‌ها به رود‌خانه، غلظت اکسیژن محلول آب کاهش می‌یابد و حیات آبزیان مورد تهدید قرار می‌&shy;گیرد؛ بنابراین یکی از شاخصه‌های کیفی لازم برای مدیریت منابع آب، غلظت اکسیژن محلول است. اساس مدل توسعه</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یافته در این پژوهش، معادله انتقال- انتشار در خاک است. عوامل تولید و مصرف اکسیژن در رود‌خانه مورد مطالعه، به معادله انتقال- انتشار اضافه شد. معادله نهایی به روش عددی تفاضلات محدود و به کمک الگوی ضمنی منفصل شد. پس از منفصل‌سازی معادله و اعمال شرایط اولیه و مرزی، دستگاه معادلات حاصل با الگوریتم توماس حل شد. کدنویسی‌ها در نرم‌افزار </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">MATLAB</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> انجام شد. برای واسنجی و تأیید مدل اکسیژن محلول، از داده‌های رودخانه زاینده‌رود در محدوده کارخانه‌ها‌ی ذوب‌آهن و فولاد‌مبارکه استفاده شد.</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تغییرات زمانی و مکانی اکسیژن محلول، ترسیم شد و با داده‌های مشاهده‌ای و نتایج حاصل از مدل‌های </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">MSP</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CSP</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مقایسه شد. نتایج نشان داد که با حل عددی معادله انتقال- انتشار و اعمال عباراتی برای مصرف و تولید اکسیژن، می‌توان غلظت اکسیژن محلول را به‌خوبی پیش‌بینی کرد‌. مقایسه نتایج حاصل از پژوهش حاضر با مدل‌های کیفی </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">MSP</span></span> </strong><span dir="RTL"><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></span><strong> <span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CSP</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و داده‌های مشاهده‌ای، برتری مدل مذکور را نشان داد.</span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Urban and industrial wastewaters are considered as the most contaminant of surface water. Entrance &nbsp;&nbsp;of these pollutants to the river reduces the concentration of dissolved oxygen and aquatic life will be threatened. So, one of the main qualitative characteristics of water resources management is the concentration of dissolved oxygen. The base of the &nbsp;&nbsp;developed model in this investigation is the convection- diffusion equation in soil. Terms of production and decay of dissolved oxygen were added to this equation. The final equation was discretized using the finite difference method with the implicit scheme. With applying the initial and boundary conditions, the equation set was solved by the Thomas algorithm. The calculations were done by programming in the MATLAB software. For the calibration and validation of the model, data obtained from two reaches of Zayanderoud River, including steel melt and Mobarakeh Steel factories, were used. The temporal and spatial variations of the dissolved oxygen were plotted and compared with the real data and the results of the MSP and CSP models. The results showed that the concentration of the dissolved oxygen could be well predicted through solving convection-diffusion equation with introducing two terms for the decay and production of oxygen. The comparison between the results of the model and two other models showed that the model led to better results in comparison to the MSP and CSP models.</div> اکسیژن محلول, الگوریتم توماس, زاینده‌رود, معادله انتقال- انتشار, نرم‌افزار Matlab Dissolved oxygen, Thomas algorithm, Zayandehrud, Advection- Dispersion Equation, MATLAB software 165 175 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3705-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Mirhashemi اشرف السادات میرهاشمی mirhashemi931@yahoo.com Yes 1. Department of Water Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Shayannejad محمد شایان نژاد shayannezhad@cc.iut.ac.ir No 1. Department of Water Engineering, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان