Journal of Water and Soil Science

fa تأثیر مدیریت چرای بلندمدت بر توزیع پوشش گیاهی و برخی خصوصیات خاک (مطالعه موردی: ایستگاه شهید حمزوی حنا- سمیرم اصفهان) The Effects of Long-term Grazing Management on Vegetation and Some Soil Characteristics (A Case Study: Hamzavi Research Station in Hanna- Semirom, Isfahan) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">بررسی روابط بین پوشش گیاهی و عوامل محیطی به شناخت عوامل مؤثر بر رشد و استقرار گونه‌های گیاهی و همچنین شناسایی رویشگاه‌ها کمک میکند. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات قرق 33 ساله و چرای مدیریت شده (سیستم چرای تناوبی- استراحتی) بر توزیع پوشش گیاهی و برخی خصوصیات خاک، در ایستگاه شهید حمزوی حنا در منطقه سمیرم استان اصفهان است. در این مطالعه تعداد شش ترانسکت (سه ترانسکت موازی و سه ترانسکت عمود بر شیب عمومی منطقه) به طول 100 متر در هر منطقه مستقر و در راستای هر ترانسکت 10 پلات دو متر مربعی مستقر و میزان تاج پوشش، تولید، تراکم و فهرست گونه‌های گیاهی موجود ثبت شد. در هر منطقه مدیریتی (قرق و چرای مدیریت شده)، 18 پلات به‌طور تصادفی- سیستماتیک انتخاب و در هر پلات پنج نمونه خاک از عمق صفر تا30 سانتیمتری برداشت شد و سپس نمونه‌ها مخلوط و یک نمونه مرکب به‌عنوان شاهد پلات، انتخاب شد. عوامل اسیدیته، قابلیت هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم، ماده آلی، فسفر قابل استفاده، نیتروژن کل، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، درصد رطوبت اشباع، ظرفیت تبادل کاتیونی، درصد ذرات رس، سیلت، شن و شن خیلی ریز در آزمایشگاه تعیین شد. شاخص‌های پوشش گیاهی در دو منطقه با استفاده از آزمون تی مستقل مقایسه شدند. آنالیز تطبیقی متعارفی و آنالیز خوشه‌ای نشان داد که مهمترین خصوصیات مؤثر در تفکیک گروه‌های گیاهی، ظرفیت تبادل کاتیونی، آهک، درصد سنگریزه، فسفر قابل استفاده و عامل مدیریت است. چرای مدیریت شده باعث افزایش معنیدار تولید (352 در مقابل 2/184 کیلوگرم در هکتار) و درصد تاج پوشش گیاهی (46/25 در مقابل 37/18) و تغییر برخی از خصوصیات خاک شده است (5% = α). همچنین قرق باعث افزایش تراکم گونه‌های گیاهی (03/3 در مقابل 02/2 بوته در مترمربع) به‌صورت معنیداری شده است. این مطالعه نشان داد که چرای مدیریت شده در مراتع نیمه خشک بهتر از قرق بلندمدت، بر بهبود و توسعه برخی خصوصیات خاک و توزیع پوشش گیاهی تأثیر می‌گذارد. بنابراین توصیه می‌شود، از قرق بلندمدت در مراتع نیمه‌خشک جلوگیری شود.</div> <div style="text-align: justify;">Evaluating the possible relationships between vegetation and environmental characteristics can assist managers to identify effective factors influencing plants establishment and to characterize various vegetation communities. This study was aimed to evaluate the effects of long term grazing exclusion ( more than 33 years) and the controlled grazing system (resting – rotation grazing system) on the vegetation distribution and some soil properties in the Hamzavi research station in Hanna area-Semirom, Isfahan. Six transects (three parallel transects and three transects perpendicular to the general slope of the area) were established in each area and 10 square plots with the size of 2m2 were placed along each transect; then, the cover percentage, production and list of all plant species were recorded. In each area, eighteen plots were collected randomly and in each plot, five soil samples were collected from 0-30 cm of the soil and then the samples were mixed and one sample of the compound was selected as an evidence plot. Soil properties such as pH, EC, CaCO3, organic carbon, absorbable phosphor, total nitrogen, K, Ca, Mg, soil saturated percentage, cation exchange capacity, soil clay, silt, sand and fine sand contents were measured in the soil laboratory. The independent t test was used to compare the vegetation characteristics in two areas. Cation exchange capacity, CaCO3, gravel percentage, soil phosphor content and grazing management were identified as the most discriminative factors in separating vegetation communities based on Canonical correspondence analysis (CCA) and cluster analysis. Controlled grazing management significantly modified some soil characteristics and increased the production (352 versus 184.2 kg/ha) and vegetation cover percentage (25.46 versus 18.37), as compared to the exclusion area (α= 5%). The vegetation density was increased significantly in the exclusion rather than controlled grazing area (3.03 versus 2.02 plant/m2). This study, therefore, revealed that controlled grazing management was more effective on improving some soil quality and vegetation characteristics rather than p long term grazing exclusion in the semi-arid ecosystems. So, avoiding long term grazing exclusion in semi-arid rangelands is suggested.</div> آنالیز تطبیقی متعارفی, پوشش گیاهی, چرای مدیریت شده, خاک, تحلیل خوشه‌ای, قرق Canonical correspondence analysis, Vegetation, Grazing management, Soil, Cluster analysis, Exclusion 15 27 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1390-1&slc_lang=fa&sid=1 M. kazemi مهرداد کاظمی Smehrdadkazemi@gmail.com No 1. Department of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان H. Karimzadeh حمیدرضا کریم زاده Karimzadeh@cc.iut.ac.ir Yes 1. Department of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان M. Tarkesh Esfahani مصطفی ترکش اصفهانی m_tarkesh@cc.iut.ac.ir No 1. Department of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان1. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان H. Bashari حسین بشری Hbashari@cc.iut.ac.ir No 1. Department of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان