fa ارزیابی راندمان‌های آبیاری، کارآیی مصرف و بهره‌وری آب در حوضه دریاچه ارومیه (مطالعه موردی شبکه آبیاری و زهکشی زرینه‌رود) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شبکه آبیاری و زهکشی زرینه‌رود با مساحت 65000 هکتار، مهم‌ترین شبکه حوضه دریاچه ارومیه است که به &shy;طور مستقیم با دریاچه در ارتباط است. با بحران کنونی دریاچه، بررسی کارایی وضعیت موجود شبکه در برنامه نجات دریاچه ارومیه ضروری است. هدف از این مطالعه، ارزیابی راندمان‌های انتقال، توزیع، کاربرد و بهره&shy; وری آبیاری در سطح مزارع شبکه است. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سه محصول از الگوی کشت منطقه با بیشترین سطح زیر کشت (چغندر 10 درصد، یونجه 22 درصد و گندم 38 درصد) انتخاب شد. روش غالب آبیاری منطقه به‌صورت آبیاری سطحی است.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در سطح شبکه، رطوبت خاک مزرعه در قبل و بعد از آبیاری، خصوصیات فیزیکی و هیدرولیکی خاک و حجم مصرف آب برای آبیاری اندازه‌گیری شد. نتایج نشان می‌دهد که متوسط راندمان انتقال در کانال‌های با پوشش بتنی شبکه حدود 79 درصد است که در دامنه 33 درصد (در کانال‌های کوچک‌تر) تا 100 درصد (در کانال‌های بزرگ‌تر) قرار دارد. راندمان توزیع آب در شبکه، به &shy;طور متوسط 76 درصد است که بین 50 و 100 درصد متغیر است. راندمان کاربرد آب در مزارع&nbsp; براساس تحلیل بیلان رطوبتی خاک، از 41 درصد در بافت خاک لوم رسی شنی تا 66 درصد برای بافت رسی متغیر بوده است. براساس تحلیل داده‌های میزان برداشت محصول، هزینه‌های تولید و قیمت فروش محصول، کارایی مصرف آب (برحسب کیلوگرم محصول به‌ازای هر مترمکعب آب مصرفی) از 4/0 برای یونجه مسن تا 1/5 برای چغندرقند متفاوت است. میزان بهره‌وری آب در این شبکه (برحسب ریال به‌ازای هر مترمکعب آب مصرفی) بین 2740 برای یونجه با سن بالای 10 سال و 6900 برای گندم است. می‌توان نتیجه گرفت که در صورت محدودیت آب، به لحاظ اقتصادی اولویت کشت به‌ترتیب گندم، چغندرقند و یونجه خواهد بود</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">The irrigation and drainage network of Zarrinehroud with an area of 65,000 hectares is the most important network of Lake Urmia basin, with the direct link to the lake. With the current crisis in the lake, an assessment of the existing network&#39;s performance is essential in the Urmia Lake Rescue Program. The purpose of this study was, therefore, to evaluate the transmission, distribution, and utilization efficiency and irrigation efficiency at the surface of the network. Three products were selected from the cultivar with the highest crop area (10% beet, 22% and 22%, and 38% wheat). The dominant method of irrigation was surface irrigation. At the network level, soil moisture in the field before and after irrigation, soil physical and hydraulic properties and water use volume for irrigation were measured. The results showed&nbsp; that the average transmission efficiency in canals with the concrete coating of the network was about 79%, which was&nbsp; in the range of 33% (in the&nbsp; smaller channels) to 100% (in the&nbsp; larger channels). The water distribution efficiency in the network was, on average, 76%, varying from 50% to 100%. Water use efficiency in the fields based on soil moisture balance analysis varied from 41% in the sandy loam soils to 66% for the clay texture. Based on the analysis of the data on the amount of harvest, production costs and product sales price, the water use efficiency (in kilograms of product per cubic meter of water used) varied from 0.4 for the&nbsp; elderly hay to 5.1 for the&nbsp; sugar beet. The amount of water used in this network (in Rials per cubic meter of water consumption) was between 2740 for alfalfa aged over 10 years and 6900 for wheat. It can be concluded that in the case of water constraints, wheat, sugar beet and alfalfa could be the most economic cultivar, respectively.</div> آبیاری سطحی, راندمان آبیاری, بیلان رطوبتی, شبکه زرینه‌رود, دریاچه ارومیه Surface irrigation, Irrigation efficiency, Productivity, Zarineroud Irrigation Network, Urmia Lake 117 130 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-858-4&slc_lang=fa&sid=1 R. Jamali رضا جمالی havre.jamali@gmail.com No 1. Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه S. Besharat سینا بشارت s.besharat@urmia.ac.ir Yes 1. Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه M. Yasi مهدی یاسی m_yasi@yahoo.com No 2. Department of Irrigation and Reclamation Engineering, Faculty of Agricultural Engineering and Technology, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. 2. گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منبع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج A. Amirpour Deylami افشین امیرپور دیلمی a.daylami@gmail.com No 3. Department of Civil Engineering, Islamic Azad University, Urmia, Iran. 3. گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه، ایران