fa برآورد بیلان آبی در حوضه‌های منتهی به خلیج‌فارس با استفاده از مدل نیمه‌توزیعی SWAT عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">در چند دهه اخیر مدل‌سازی پیوسته و فیزیکی از جایگاه خوبی در برآورد بیلان آبی در جهان برخوردار شده‌اند و به‌عنوان ابزار کارآمدی در برنامه‌ریزی و پیشگیری از مواجهه با بحران آب مطرح هستند. علاوه ‌بر‌ آن، این‌گونه مدل‌های هیدرولوژیک قابلیت بررسی و مطالعه اثرات عملیات آبخیزداری برروی مؤلفه‌های جریان در حال و آینده را نیز دارا بوده و ابزار مناسبی برای بهینه‌سازی این عملیات به‌شمار می‌رود. در این پژوهش، به‌منظور برآورد جریان زیرزمینی، از مدل ارزیابی آب و خاک <span dir="LTR">(SWAT)</span> در حوضه‌های منتخب ۶ استان جنوب غرب کشور شامل استان‌های ایلام (حوضه گل‌گل)، بوشهر (حوضه باغان)، خوزستان (حوضه مرغاب)، فارس (حوضه شکستیان)، کهگیلویه و بویراحمد (حوضه تنگ بریم) و استان هرمزگان (حوضه درآگاه) محاسبه گردید. به‌منظور ارزیابی عملکرد مدل اطلاعات مورد نیاز شامل داده‌های هیدروکلیماتولوژی، نقشه خاک و خصوصیات آن، نقشه کاربری اراضی و نقشه مدل رقومی ارتفاع <span dir="LTR">(DEM) </span>به‌عنوان داده‌های لازم آماده و پس از اصلاحات اولیه به مدل داده شد. برای واسنجی دقیق، تحلیل عدم قطعیت و اعتبارسنجی مدل برای حوضه‌های مذکور، از نرم‌افزار <span dir="LTR">SWAT- CUP</span> و برنامه ۲<span dir="LTR">SUFI-</span> استفاده شد. به‌منظور ارزیابی مدل معیارهای <span dir="LTR">P</span> فاکتور و <span dir="LTR">R</span> فاکتور (معیارهای ارزیابی در برنامه ۲<span dir="LTR">SUFI-</span>) و شاخص‌هایی نظیر ضریب تبیین (^۲<span dir="LTR">R</span>) و نش- ساتکلیف <span dir="LTR">(NS)</span> استفاده شد. شاخص نش- ساتکلیف در حوضه‌های شش‌گانه در دوره واسنجی به‌ترتیب معادل ۶۶/۰، ۷۳/۰، ۴۰/۰، ۳۲/۰، ۵۳/۰ و ۷۸/۰ و در دوره اعتبارسنجی معادل ۴۹/۰، ۴۸/۰، ۴۲/۰، ۴۵/۰، ۴۶/۰ و ۶۲/۰ بود. به‌جز حوزه شکستیان استان فارس، نتایج حاکی از کارآیی قابل قبول و مطلوب مدل در برآورد بیلان در حوضه‌های مورد مطالعه است.</p> <p style="text-align: justify;">In the last decades, climate change and fluctuation of water balance have been the main reason to apply hydrologic models for estimating quality and quantity of water components as efficient tools in water planning of critical conditions. In addition, these hydrologic models with potential to study the effects of watershed management practices on the runoff components are suitable tools for optimization of watershed operations at present and future. In this research Soil and Water Assessment Tools (SWAT) model has been applied to estimate groundwater runoff&nbsp; for 6 provinces such as Eilam (Golgol Catchment), Boushehr (Baghan Catchment), Khozestan (Morghab Catchment), Fars (Shekastian Catchment), Kohkiloyeh & Boyer Ahmad(Tange Birim Catchment) and Hormozgan (Daragah Catchment) which are located in south and south west of Iran. In order to evaluate the performance of the model, hydrological data, soil, land use and Digital Elevation Model (DEM) entered for each catchment to run the SWAT model. SWAT-CUP with SUFI2 program was used for simulation, uncertainty and validation with 95ppu. P-factor and R-factor are two internal evaluation factors in SUFI2 program and indicators such as the coefficient of determination (R²) and Nash- Sutcliffe (NS) were used for evaluation of the model. The Nash-Sutcliffe coefficients in six mentioned catchments for calibration period are 0.66, 0.73, 0.40, 0.32, 0.53 and 0.78. They are 0.49, 0.48, 0.42, 0.45, 0.46 and 0.62 for validation period, respectively. Model calibration and validation results showed good performance in estimating the water balance of the basins studied. Except for Shecastian catchment, the evaluation results showed acceptable and favorable results for water balance in the study area.</p> بیلان آبی, حوضه‌های جنوب, خلیج فارس, SWAT Persian Gulf, South Watersheds, SWAT, Water Balance. 183 194 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-245&slc_lang=fa&sid=1 M. Hosseini مجید حسینی mjhossaini@gmai.com Yes 1. Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran ۱. پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران M. Ghafouri محمد غفوری No 1. Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran ۱. پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Z. Tabatabaei زینب مکاریان No 1. Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran ۱. پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران M. R. Mokarian محمود رضا طباطبایی No 1. Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran ۱. پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران