fa مطالعه آزمایشگاهی ‌تأثیر تعداد و زاویه گرداب‌شکن بر مشخصات جریان در سرریز نیلوفری مربعی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">سرریز نیلوفری یکی از انواع سرریزها است که در مواقعی که امکان استفاده از سایر سرریزها فراهم نباشد از آن استفاده می‌شود. با شروع استغراق و ایجاد افت جریان و نیز شدت یافتن جریان‌های چرخشی و گرداب‌ها، کارایی سرریز به‌شدت افت کرده و با کاهش شدید ضریب دبی سرریز، ارتفاع آب مخزن افزایش می‌یابد که باعث افزایش احتمال آسیب دیدن سد بر اثر عدم توانایی سرریز در تخلیه جریان‌های بزرگ می‌شود. تیغه های گرداب شکن برای حل این مشکل استفاده می شوند. درصورتی‌که بتوان آستانه استغراق سرریز را افزایش داد، امکان عبور جریان‌های بزرگ‌تر، بدون مستغرق شدن سرریز و بروز پیامدهای منفی آن فراهم می‌شود. علاوه بر کاربرد تیغه‌های گرداب‌شکن در اصلاح جریان چرخشی و گردابی، ممکن است تیغه‌ها در افزایش آستانه استغراق نیز مؤثر باشند. به‌منظور بررسی امکان این موضوع تعداد ۱۱۰ آزمایش به‌وسیله مدل فیزیکی روی سرریزهایی با مقطع مربعی و دایره‌ای و باحالت‌های مختلف تعداد و زاویه گرداب‌شکن انجام شد. نتایج نشان داد با افزایش تعداد تیغه‌ها آستانه استغراق افزایش می‌یابد و سرریزها ارتفاع و جریان ورودی بیشتری را بدون آن‌که مستغرق شوند از خود عبور می‌دهند. میزان این تأثیر در سرریز دایره‌ای بیشتر از مربعی بود، چون جریان‌های چرخشی و گردابی در سرریز دایره‌ای بیشتر است. همچنین حالت استفاده از تیغه‌های گرداب‌شکن با4 گرداب شکن و زاویه قرارگیری ۹۰ درجه بیشترین ضریب تخلیه جریان را دارند.</p> <p style="text-align: justify;">Morning glory spillway is one of the spillways and used when it is not possible to use any other spillways. With the onset of submergence and flow loss, and intensification of circulation and vortexes, spillway performance decreases severely. With decreasing discharge coefficient, the height of water in the reservoir increases and the risk of dam damage, caused by the lack of spillway ability of great flow discharge, increases. Anti-vortex piers are used to solve this problem. The increase of the submergence threshold can provide ability of greater flow discharging, without spillway submergence and its negative consequences. Anti-vortex piers, in addition to correcting circulation and vortexes, may also be effective in increasing the submergence threshold. To investigate this possibility, 110 experiments were performed with the physical model on spillways with square and circular inlet section in different modes and number of anti-vortex piers. Results show that increasing number of Anti-vortex piers increases the submergence threshold and spillway can discharge greater inflow and height of water without being submerged. The effect of the overflow of the circle shape, because currents and vortexes spinning in a circle overflow is higher than square spillway. Also the maximum discharge coefficient was observed when 4 vortex breakers were installed at the angle of 90 degrees.</p> سرریز نیلوفری, گرداب‌شکن,ضریب دبی,آستانه استغراق, سرریز مربعی Morning glory spillway, Anti-vortex piers, Discharge coefficient, Submergence threshold, Square spillway. 171 182 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-244&slc_lang=fa&sid=1 A. A. Kamanbedast امیرعباس کمان بدست Ka57_amir@yahoo.com Yes 1. Dept. Water sci. and Eng., Ahwaz Branch, Islamic Azad Univ. (IAU), Ahwaz, Iran. ۱. گروه علوم ومهندسی آب، واحد اهواز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز، ایران S. R. Mousavi سیدرضا موسوی No 1. Dept. Water sci. and Eng., Ahwaz Branch, Islamic Azad Univ. (IAU), Ahwaz, Iran. ۱. گروه علوم ومهندسی آب، واحد اهواز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز، ایران