fa تغییرات دینامیک غلظت رسوب در فرسایش شیاری در آزمایش‌های مزرعه‌ای عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">این مطالعه با هدف بررسی تغییرات دینامیک فرسایش شیاری و همچنین بررسی کارایی مدل <span dir="LTR">Hairsine-Rose</span> در برآورد غلظت رسوب انجام شده است. آزمایش‌ها در ایستگاه تحقیقات حفاظت خاک و آب دانشگاه تهران واقع در منطقه کوهین استان قزوین انجام شد. چهار دبی جریان در سه شیب مختلف در شیارهایی دست‌ساز ذوزنقه‌ای به‌طول ۳ متر و عرض کف ۵ سانتی‌متر مورد آزمون قرار گرفت. در هر آزمایش، رواناب خروجی در فواصل زمانی مختلف جمع‌آوری و برای تعیین غلظت رسوب به آزمایشگاه منتقل گردید. تمام آزمایش دو بار و در فصل‌های پاییز و بهار انجام شد. نتایج بیانگر تغییرات دینامیک غلظت رسوب بود که تابعی از دبی جریان، شیب بستر و فصل بود. غلظت رسوب در دقایق اولیه آزمایش زیاد بود، اما با گذشت زمان کاهش ‌یافته و به یک حالت کم ‌و بیش پایدار رسید. اثر شدت جریان و شیب در شرایط ناپایدار اولیه آشکارتر از شرایط پایدار نهایی بود. همچنین غلظت رسوب در آزمایش‌های فصل پاییز بیش از آزمایش‌های فصل بهار بود، هرچند که روند تغییرات زمانی مشابه بود. مدل <span dir="LTR">Hairsine-Rose</span> در برآورد غلظت رسوب در قدرت جریان‌های کم بهتر عمل نمود، اما در کل دارای بیش‌ برآوردی بسیار زیادی در تمام دامنه بود که بیانگر اشکال ساختاری مدل است.</p> <p style="text-align: justify;">This study aimed to investigate the dynamic changes of rill erosion and evaluate the ability of Hairsine-Rose model in estimation of sediment concentration. The experiments were carried out at the Soil and Water Conservation Research Station of Tehran University in Kuhin, Qazvin. Four flow rates were tested at three slopes in trapezoidal hand-made rills of 3 m long and 5 cm base width. Outflows were sampled periodically to determine changes in sediment concentration. The experiments were repeated in early autumn and mid spring. Sediment concentration showed a dynamic change with time which was affected by flow rate, slope and season. The sediment concentration was high in the first few minutes of the experiment but over time, dropped and finally reached a more or less stable state. The effects of flow rate and slope were more detectable on sediment concentration at the early unsteady conditions than at the final steady conditions. Though the temporal trends were similar, the sediment concentration was generally higher in autumn than in spring. Hairsine-rose model showed a better performance at lower flow stream powers but generally over predicted sediment concentration showing a systematic error probably due to model formulation.</p> اراضی دیم, فرسایش خاک, قدرت جریان, ضریب کارایی Efficiency coefficient, Rainfed lands, Soil erosion, Streampower. 125 139 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-241&slc_lang=fa&sid=1 H. Asadi حسین اسدی ho.asadi@ut.ac.ir asadi Yes 1. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agri c. Eng. and Technol., Univ. of Tehran, Karaj, Iran. ۱. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران M. Aligoli محمد علی‌گلی کلرود No 2. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric. Sci., Univ. of Guilan, Rasht, Iran ۲. گروه علوم خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان M. Gorji منوچهر گرجی No 1. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agri c. Eng. and Technol., Univ. of Tehran, Karaj, Iran. ۱. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران