Journal of Water and Soil Science

fa شبیه‌سازی اثرات عملیات اصلاحی و احیایی مراتع بر مؤلفه‌های رواناب با استفاده از مدل HEC-HMS (مطالعه موردی: حوضه آبخیز میخوران، استان کرمانشاه) Simulation Effects of Soil and Water Conservation in Rangelands on Runoff Characteristics Using HEC-HMS Model (A Case Study: Rangelands of Meikhoran Watershed, Kermanshah Province) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">با توجه به نبود تجهیزات لازم برای اندازه‌گیری و ثبت تغییرات ایجاد شده در وضعیت رواناب و سیلاب حوضه‌های آبخیز پس از اجرای عملیات اصلاحی، استفاده از مدل‌های هیدرولوژیک به‌منظور ارزیابی اقدامات انجام شده و شبیه‌سازی رفتار آبخیز در قبل و بعد از اجرای این اقدامات، ابزاری کارامد است. تحقیق حاضر با هدف شبیه‌سازی اثرات عملیات اصلاحی در قالب طرح مرتع و آبخیزداری انجام شده در سال 1385 و نقشه پیش‌بینی عملیات قابل اجرا در منطقه بر مؤلفه‌های رواناب با استفاده از مدل هیدرولوژیک HEC- HMS، در حوضه آبخیز میخوران، واقع در استان کرمانشاه انجام شد. برای این منظور سه سناریو شامل شرایط پیش از اجرای طرح مرتع و آبخیزداری در بهار 1385، شرایط پس از اجرای طرح و عملیات اجرایی منتج از نقشه مکان&rlm;یابی پیشنهادی، در نظر گرفته شد. ابتدا نقشه تغییرات شماره منحنی تحت هر سه سناریو که ناشی از تغییر پوشش گیاهی است، تهیه شد و با اجرای مدل HEC-HMS، معیارهای شماره منحنی، دبی اوج و حجم سیلاب، برای ارزیابی تغییرات وضعیت هیدرولوژیک حوضه تعیین شدند و مقادیر آنها برای هر سه سناریو محاسبه و مقایسه شد. نتایج نشان داد که مدل HEC- HMS برای دوره پایه (سناریو اول) با ضریب نش- ساتکلیف 551/0 و ضریب تبیین 63/0 از دقت قابل قبولی در پیش‌بینی رواناب برخوردار است. ضریب نش- ساتکلیف برای سناریوهای دوم و سوم نیز به‌ترتیب 766/0 و 777/0 به‌دست آمد، همچنین نتایج نشان داد، پس از اجرای طرح‌های انجام شده (سناریوی دوم)، مقدار دبی اوج و حجم رواناب به‌ترتیب 85/8 و 74/7 درصد کاهش داشته و این مقادیر برای عملیات پیشنهادی به‌‌ترتیب 84/12 و 33/6 درصد براورد می‌شود. نتایج این تحقیق مؤید تأثیر قابل توجه اجرای طرح‌های مرتعداری و آبخیزداری (سناریوی سوم) بر‌اساس مدل مکان&rlm;یابی بر کاهش مؤلفه‌های تاثیرگذار رواناب به‌ویژه دبی اوج سیلاب است.</div> <div style="text-align: justify;">Due to the lack of necessary equipment for measuring and recording changes in watershed runoff and flood situation after the implementation of corrective actions, using hydrologic models is considered as an efficient tool to assess the undertaken actions and simulate the behavior of the watershed before and after the implementation of these measures. The present study aimed to simulate the effects of corrective actions on runoff components using HEC- HMS hydrological models in the form of a rangeland and watershed plan in 2006 and the predicting plan of applicable operations in a region in the Meikhoran watershed, Kermanshah. For this purpose, three scenarios including the conditions before running the rangeland and watershed plan, the conditions after running the project and requirements and enforcement actions resulting from the proposed location map were considered in the spring of 2006. First, a map of the curve number (CN) changes was prepared under all three scenarios caused by the vegetation changes and by implementing HEC-HMS model, the curve number criteria, the peak discharge and flood volume were determined to assess the changes in hydrological basins and their values for all three scenarios were calculated and compared. The results showed that the HEC- HMS model for the base period (first scenario) with Nash-Sutcliffe coefficient 0/551 and the coefficient of determination 0/63 had an acceptable accuracy in predicting runoff. Nash-Sutcliffe coefficient for the second and third scenarios was 766/0 and 0/777, respectively. Also, the results showed that in the second scenario,  there was an 8/85 and 7/74% decrease in the peak flows and runoff volumes, respectively,  and these values for the proposed operation were estimated to be 12.84% and 6.33%, respectively. Overall, the results indicated the considerable impact of rangelands and watershed management (third scenario) on the reduction of effective runoff components, particularly flood peak, on the basis of the location model.</div> حوضه آبخیز میخوران, طرح مرتع و آبخیزداری, مکان‌یابی, مدل بارش – رواناب, HEC- HMS HEC- HMS, Locating, Meikhoran Watershed, Rainfall-runoff model, Rangeland and watershed design 81 95 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1746-3&slc_lang=fa&sid=1 S. Parvini سمیرا پروینی No 1. Department of Range and Watershed Management, Sari Agriculture Science and Natural Resources University, Sari, Iran. 1. گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Z. Jafarian زینب جعفریان jafarian79@yahoo.com Yes 1. Department of Range and Watershed Management, Sari Agriculture Science and Natural Resources University, Sari, Iran. 1. گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری A. Kavian عطااله کاویان No 1. Department of Range and Watershed Management, Sari Agriculture Science and Natural Resources University, Sari, Iran. 1. گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری