Journal of Water and Soil Science

fa بررسی اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی احداث سد شاه‌قاسم یاسوج از دیدگاه روستاییان بهره‌بردار The Impact of Shah Qasem Dam in Yasouj from the Viewpoint of Beneficiary Villagers عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سال‌هاست که احداث سدها به‌عنوان مانعی در برابر حرکت آب و یکی از راهکارهای اساسی حفظ منابع آب به‌شمار می‌رود. از طرفی، سدها اثرات متفاوت اجتماعی، اقتصادی و زیست‌‌محیطی فراوانی را از خود برجای می‌گذارند که این تحقیق با هدف بررسی اثرات ناشی از سدسازی از دیدگاه روستاییان بهره‌بردار از آب سد شاه‌قاسم در یاسوج انجام شد. روش تحقیق توصیفی- پیمایشی و ابزار گردآوری داده‌ها به شیوه میدانی بوده است. جامعه آماری متشکل از روستاییان چهار روستا در دهستان سررود جنوبی بوده است. حجم نمونه از فرمول کوکران، 192 نفر تعیین و با استفاده از روش تخصیص متناسب سهم هر روستا از حجم نمونه مشخص شد. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها از دیدگاه روستاییان نشان داد که بیشترین تأثیرات سد در بخش اقتصادی با میانگینی از 37/2 تا 7/3 وکمترین تأثیرات در بخش زیست‌‌محیطی با میانگینی از 81/1 تا 54/3 بوده است. همچنین نتایج آزمون فرض‌ها با دو روش ویلکاکسون و کای دو شامل: تأثیر سد بر بهبود درآمد روستاییان، افزایش ‌سطح زیرکشت منطقه، بهبود‌ وضعیت اشتغال، تنوع در محصولات کشاورزی، افزایش تولیدات در منطقه، بهبود وضعیت توریستی منطقه، نادیده گرفتن نقش مشارکتی مردم در احداث سد و عدم تغییر گونه‌های گیاهی از دیدگاه روستاییان می‌شود. کنکاش دلیل این موضوع نشان می‌دهد که روستاییان به موضوعاتی همچون تفکر غلط فراوانی آب و اثرات کوتاه‌‌مدت احداث سد بیشتر توجه می‌کنند؛ درحالی‌که سدها در بلندمدت، دارای اثرات منفی بسیاری هستند.</div> <div style="text-align: justify;">In the recent decades, dams have paradoxically been considered as a constraint and or a driving force of surface water conservation. On the other hand, dams have had a number of socio-economic and environmental impacts, the main reason for conducting the current case study on Shah-Qasem Dam in Yasouj, Iran, was to employ the survey field research through a questionnaire to assess the rural peoples’ viewpoint; this was done in four villages of the Southern Sar’roud County. Based on the (Cochran) formula, 192 individuals were relatively selected from each village. According to the findings, the most important impact of the dam was mainly economical (the average impact was between 2.37 and 3.7), whereas the least one was environmental (the average impact was between 1.81 and 3.54). Also, the results of the hypotheses’ analyses by means of 2 and Wilcoxon showed the following results: rise of the villages’ income, increase of the cultivated farms, increase in the employed individuals, enhancement of the cultivated crops, the regions production rising, improved tourism, lack of people’s participation in the decision making process, and reaming of the same plant varieties in the area, as compared with the pre-dam era. It is worth considering, however, that based on the statistical population used, this study was concerned mainly with the short benefits of the dam, rather than its long-term destructive ones.</div> اثرات اجتماعی, اثرات اقتصادی, اثرات زیست‌محیطی, توسعه پایدار, سد Dam, Economic Impacts, Environmental Impacts, Social Impacts, Sustainable Development 109 127 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3597-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Khatoon Abadi سید احمد خاتون آبادی ahmad-kh@cc.iut.ac.ir Yes 1. Department of Rural Development, Faculty of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. گروه توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان E. Parvizi عنایت پرویزی e.parvizi@ag.iut.ac.ir No 1. Department of Rural Development, Faculty of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 1. گروه توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Ataie مریم عطایی maryamataie2014@gmail.com No 2. Department of Statistics, College of Mathematics, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 2. گروه آمار، دانشکده ریاضی، دانشگاه صنعتی اصفهان