fa شبیه‌سازی مکانی- زمانی بارش سالانه با استفاده از مدل‌های تصادفی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بارش، از مؤلفه &shy;های اصلی بیلان آب در هر منطقه بوده و توسعه روش&shy; های کارآمد برای برآورد توزیع مکانی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و زمانی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> آن از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. هدف از این پژوهش بررسی کارایی مدل چند مکانی خودهمبسته </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Multiple-site auto regressive model</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مرتبه اول برای برآورد مکانی-</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زمانی بارش سالانه در استان کردستان بود. بدین&shy; منظور هشت ایستگاه</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> هم&shy;دیدی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Synoptic</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) که دارای آمار بلندمدت، بودند انتخاب شد. برای تعیین پارامترهای مدل، داده &shy;های دوره آماری 21 ساله (1391- 1371) به&shy; کار برده شد. این پارامترها با محاسبه همبستگی&shy; های با تأخیر صفر (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Lag</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">0</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و یک (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Lag</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سری &shy;های زمانی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بارش سالانه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ایستگاه &shy;ها به &shy;دست آمدند. در این روش بارش منطقه در سال </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">t</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> براساس بارش سال قبل آن (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">t-1</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) برآورد شد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای ارزیابی مدل، بارش سالانه منطقه در سال&shy; های 1392 و 1393 به &shy;وسیله مدل برآورد </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و با داده &shy;های مشاهده &shy;ای مقایسه </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شد. نتایج حاکی از دقت مناسب این مدل در پیش&shy;بینی مقدار بارش سالانه این منطقه بود. درصد خطای مدل در برآورد بارش سالانه منطقه برای سال &shy;های 1392 و 1393 به &shy;ترتیب 9/7 و 3/17 درصد به&shy; دست آمد. همچنین ضریب همبستگی داده &shy;های برآورد شده و مشاهده شده در سطح </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">معنی &shy;داری</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> کمتر از یک درصد معنی&shy;دار شد (978/0 </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">R=</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">). علاوه‌بر این عملکرد مدل از نظر تولید داده مناسب بود. به &shy;طوری&shy; که </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مشخصات آماری داده&shy; های تولیدی و داده &shy;های تاریخی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> ثبت شده،</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مشابه بودند و اختلاف معنی‌داری نداشتند. بنابراین با توجه به کارایی مناسب این مدل در پیش&shy;بینی و تولید بارش سالانه، کاربرد آن برای کمک به مدیریت بهتر منابع آب این منطقه قابل توصیه است.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Precipitation is one of the most important components of water balance in any region and the development of efficient models for estimating its spatiotemporal distribution is of considerable importance. The goal of the present research was to investigate the efficiency of the first order multiple-site auto regressive model in the estimation of spatiotemporal precipitation in Kurdistan, Iran. For this purpose, synoptic stations which had long time data were selected. To determine the model parameters, data covering 21 years r (1992-2012) were employed. These parameters were obtained by computing the lag zero and lag one correlation between the annual precipitation time series of stations. In this method, the region precipitation in a year (t) was estimated based on its precipitation in the previous year (t-1). To evaluate the model, annual precipitation in the studied area was estimated using the developed model for the years 2013 and 2014; then, the obtained data were compared with the observed data. The results showed that the used model had a suitable accuracy in estimating the annual precipitation in the studied area. The&nbsp; percentages of the model in estimating the region&#39;s&nbsp; annual precipitation for the years 2013 and 2014 was obtained to be 7.9% and 17.3%, respectively. Also, the correlation coefficient between the estimated and observed data was significant at the significance level of one percent (R=0.978). Furthermore, the model performance was suitable in terms of data generation; so the statistical properties of the generated and historical data were similar and their difference was not significant. Therefore, due to the suitable efficiency of the model in estimating and generating the annual precipitation, its application could be recommended to help the better management of water resources in the studied region.</div> : پیش‌بینی, خودهمبسته, سری زمانی, شبیه‌سازی, کردستان, مدل تصادفی Auto regressive, Forecast, Kurdistan, Simulation, Stochastic model, Time series. 367 386 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-863-1&slc_lang=fa&sid=1 H. Faghih همایون فقیه hfkuir@gmail.com No 1. Soil and Water Res. Dept., Agric. and Natural Resour. Res. and Educat. Center, Kurdistan, Iran. 1. بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان J. Behmanesh جواد بهمنش j.behmanesh@urmia.ac.ir Yes 2. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric., Urmia Univ., Urmia, Iran. 2. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه K. Khalili کیوان خلیلی khalili2006@gmail.com No 2. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric., Urmia Univ., Urmia, Iran. 2. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه