fa وضعیت پتاسیم در خاک‌های تحت کشت گندم و ارتباط آن با پتاسیم دانه در منطقه داراب، جنوب شرقی استان فارس عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL">وضعیت شکل‌های پتاسیم خاک و ارتباط آن با مقدار پتاسیم دانه گندم در زمان برداشت می‌تواند در مدیریت حاصلخیزی این عنصر مهم باشد. بدین‌منظور تعداد ۴۰ نمونه خاک سطحی (عمق 20-0 سانتی‌متر) و زیرسطحی (عمق ۴۰-۲۰ سانتی‌متر) و همچنین نمونه‌های دانه‌های گندم از مزارع شهرستان داراب که تحت کشت گندم بودند در خردادماه ۱۳۹۳ به‌صورت تصادفی برداشته شد. سپس ویژگی‌های مختلف فیزیکی و شیمیایی و شکل‌های مختلف پتاسیم شامل محلول، تبادلی و غیرتبادلی و همچنین مقدار پتاسیم دانه گندم اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که پتاسیم محلول، تبادلی و غیرتبادلی در خاک‌های مورد مطالعه به‌ترتیب در دامنه ۷۰-۱۵، ۴۴۳-۹۱ و ۱۱۸۲-۳۹۶ میلی‌گرم بر کیلوگرم بودند. ارتباط معنی‌داری بین شکل‌های پتاسیم خاک و مقدار رس، کربنات کلسیم و ظرفیت تبادل کاتیونی به‌دست آمد. اگرچه انتظار می‌رود که در مرحله پایانی رشد گندم مقدار پتاسیم به‌سهولت قابل‌استفاده خاک (پتاسیم محلول و تبادلی) کم باشد، اما اغلب خاک‌های مورد مطالعه دارای مقدار کافی پتاسیم بودند. همچنین ارتباط مثبت و معنی‌دار بین شکل‌های مختلف پتاسیم، نشان از به تعادل رسیدن مجدد شکل‌های پتاسیم در زمان برداشت گندم داشت. اگرچه ارتباط معنی‌داری بین مقدار پتاسیم دانه گندم و شکل‌های پتاسیم خاک به‌دست نیامد اما برای خاک‌های بافت ریز (رس>۳۰ درصد) نشان داده شد که مقدار پتاسیم دانه با پتاسیم تبادلی خاک و درصد رس همبستگی مثبت و معنی‌داری دارد. این بدان ‌معنی است که برای خاک‌های سنگین، استات آمونیم می‌تواند عصاره‌گیر مناسبی جهت تخمین وضعیت پتاسیم خاک و مقدار پتاسیم قابل‌استفاده گیاه در منطقه مورد مطالعه باشد.</p> <p>The status of soil K forms and its relationship with K content in wheat grain at harvest period may be important for nutrient fertility management. For this purpose, 40 surface (0-20 cm) and subsurface (20-40 cm) soil samples and also grain samples from wheat fields of Darab region were randomly sampled in 2014. Then physicochemical properties of the soils and the contents of soluble, exchangeable and non-exchangeable K and contents of K in wheat grains were determined. Results indicated that content of soluble, exchangeable and non-exchangeable K in the studied soils ranged 15-70, 91-443 and 396-1182 mg kg^-1, respectively. Significant relationships were obtained between soil K forms and clay, calcium carbonate and CEC. Although it is expected that content of easily available K (soluble and exchangeable K) was low at late stage of wheat growth, most soils had sufficient K content. The positive and significant relationship among different K forms was indicative of the K forms equilibration at the time of wheat harvesting. Although there is not a relationship between K content in wheat grain and soil K forms, it was shown that K content of wheat grain was correlated with soil exchangeable K and clay content in fine-textured soils (clay > 30%). It means that ammonium acetate may be a suitable extractant for estimation of soil K status and plant available K of heavy-textured soils in the studied region.</p> استات آمونیم؛ خاک‌های آهکی؛ پتاسیم تبادلی؛ پتاسیم دانه گندم Ammonium acetate, Calcareous soils, Exchangeable K, Wheat grain K 163 171 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-227&slc_lang=fa&sid=1 M. Najafi-Ghiri مهدی نجفی قیری mnajafighiri@yahoo.com Yes 1. Dept. of Range and Watershed Manage., College of Agr. and Natural Resources of Darab, Shiraz Univ., Darab, Iran. 1. بخش مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز