fa اولویت‌بندی زیرحوزه‌های آبخیز هراز به‌منظور عملیات حفاظت آب و خاک بر مبنای پارامترهای مورفومتری و کاربری اراضی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL">اولویت‌بندی زیرحوزه‌های آبخیز به‌منظور اجرای عملیات حفاظت آب و خاک بسیار مهم و ضروری می‌باشد. پژوهش حاضر به اولویت‌بندی 13 زیرحوزه آبخیز هراز با آنالیز پارامترهای مورفومتری و کاربری اراضی به‌منظور شناسایی زیرحوزه‌های حساس به فرسایش خاک با استفاده از نرم‌افزار <span dir="LTR">GIS</span> و <span dir="LTR">RS</span> می‌پردازد. در آنالیز مورفومتری پارامترهای نسبت انشعاب، تراکم زهکشی، فراوانی آبراهه، بافت زهکشی، فاکتور شکل، ضریب گردی، ضریب فشردگی، ضریب کشیدگی، طول جریان زمینی، شاخص شکل و اختلاف ارتفاع درنظر گرفته شدند. نقشه کاربری اراضی به هفت کلاس جنگل، زراعت آبی، مخازن آبی، اراضی فاقد پوشش گیاهی، مرتع، باغات و اراضی مسکونی طبقه‌بندی شد. درنهایت زیرحوضه‌ها به‌منظور حفاظت خاک به چهار طبقه خیلی‌زیاد، زیاد، متوسط و کم طبقه‌بندی شدند. در اولویت‌بندی برمبنای آنالیز مورفومتری زیرحوضه <span dir="LTR">SW-4</span>، برمبنای کاربری اراضی زیرحوضه‌های<span dir="LTR"> SW-8</span>، <span dir="LTR">SW-6</span>، <span dir="LTR">SW-12</span> در گروه اولویت خیلی زیاد قرارگرفتند. در حالی‌که در اولویت‌بندی نهایی با تلفیق هردو آنالیز مورفومتری و کاربری اراضی زیرحوضه <span dir="LTR">SW-4</span> به‌عنوان منطقه با اولویت خیلی زیاد قرارگرفت. این منطقه به‌عنوان منطقه بحرانی شناسایی شده بنابراین باید در اولویت اول برای اجرای عملیات حفاظت آب و خاک مدنظر قرار بگیرد.</p> <p>Prioritization of sub-watersheds is very important and necessary in order to implement soil and water conservation practices. This study has prioritized 13 sub-watersheds based on morphometric and land use characteristics using RS and GIS techniques in Haraz watershed to identify erosion-prone sub-watersheds. Morphometric characteristics including bifurcation ratio, drainage density, stream frequency, drainage texture, form factor, basin circularity, compactness coefficient, elongation ratio, length of overland flow, shape index, and basin relief were considered in morphometric analysis. Land use map was classified into seven classes of forest, water-body, irrigated farming, bare land, rangeland, orchard and residential area. Finally, sub-watersheds were classified into four categories as very high, high, medium and low in terms of priority for soil conservation. On the basis of morphometric analysis sub-watershed WS-4 was considered as high priority, whereas according to land use analysis, sub-watersheds WS-6, WS-8, WS-12 were in class of high priority. Sub-watershed WS-4 was categorized as a very high priority class based on the integration of morphometric and land use analysis. This region was identified as critical region therefore should be considered as priority class for implementation of soil and water conservation practices.</p> RS, GIS, حساسیت به فرسایش خاک, عملیات حفاظت conservation practices, erosion-prone, GIS, RS. 85 99 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-222&slc_lang=fa&sid=1 M. Fallah Sourki مقدسه فلاح سورکی No 1. Dept. of Watershed Management Eng., Faculty of Natural Resource, Sari Agr. Sci. and Natural Resource Univ., Sari, Iran. 1. گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری A. Kavian عطااله کاویان a.kavian@sanru.ac.ir Yes 1. Dept. of Watershed Management Eng., Faculty of Natural Resource, Sari Agr. Sci. and Natural Resource Univ., Sari, Iran. 1. گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری E. Omidvar ابراهیم امیدوار No 2. Dept. of Watershed Manage. Eng., Kashan Univ., Kashan, Iran. 2. گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان