fa بررسی تغییرات هدایت هیدرولیکی اشباع در توزیع‌های مختلف اندازه خاکدانه در خاک کشاورزی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">هدایت هیدرولیکی اشباع یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فیزیکی خاک است که نقشی عمده در رفتار هیدرولوژیکی خاک دارد. این ویژگی عمدتاً تحت تأثیر خصوصیات ساختمانی خاک قرار می‌گیرد. توزیع اندازه خاکدانه یکی از معیارهای مهم برای توصیف خصوصیات ساختمانی خاک است که بر </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> تأثیر می‌گذارد. در این پژوهش تغییرات </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در توزیع‌های مختلف اندازه خاکدانه در یک نمونه خاک کشاورزی بررسی شد. آزمایش در هشت توزیع مختلف اندازه خاکدانه با میانگین وزنی قطر خاکدانه یکسان (9/4 میلی‌متر) که شامل درصدهای مختلف اندازه خاکدانه (</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کمتر</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">از 2، 2 تا 4، 4 تا 8 و 8 تا 11 میلی‌متر) بود، انجام گرفت. مقدار </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌همراه سایر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در توزیع‌های مختلف اندازه خاکدانه تعیین شد. نتایج نشان داد که تفاوتی معنی‌دار بین توزیع‌های مختلف اندازه خاکدانه از نظر </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و نیز فراوانی ذرات معدنی، تخلخل، پایداری خاکدانه، هدایت الکتریکی، ماده آلی و کربنات کلسیم وجود دارد. مقدار </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و رس در توزیع‌های دارای درصد بالایی از خاکدانه‌های درشت (4 تا 8 و 8 تا 11 میلی‌متر)، بالاتر بود. ‌همبستگی مثبت معنی‌دار بین </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و رس، پایداری خاکدانه، هدایت الکتریکی مشاهده شد، درحالی‌که شن ‌همبستگی منفی نشان داد با این حال ‌همبستگی آن با سیلت، تخلخل و ماده آلی معنی&shy;دار نبود. تجزیه رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که رس و پایداری خاکدانه دو ویژگی مهم تعیین کننده مقدار </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در توزیع‌های مختلف اندازه خاکدانه هستند (01/0</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">, P<</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">80/0=²</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">). پایداری خاکدانه به‌عنوان شاخصی مهم برای ارزیابی تغییرات </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">K_s</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در توزیع‌های اندازه خاکدانه بود</span></span></span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Saturated hydraulic conductivity (K_s) is one of the most important soil physical characteristics that plays a major role in the soil hydrological behaviour. It is mainly affected by the soil structure characteristics. Aggregate size distribution is a measure of soil structure formation that can affect Ks. In this study, variations of K_s were investigated in various aggregate size distributions in an agricultural soil sample. Toward this aim, eight different aggregate size distributions with the same mean weight diameter (MWD= 4.9 mm) were provided using different percentages of aggregate fractions consisting of (< 2, 2-4, 4-8 and 8-11mm). The Ks values along with other physicochemical properties were determined in different aggregate size distributions. Based on the results, significant differences were found among the aggregate size distributions in K_s, particle size distribution, porosity, aggregate stability, electrical conductivity (EC), organic matter and calcium carbonate. The aggregate size distributions with a higher percentage of coarse aggregates (4-8 and 8-11 mm) also showed higher K_s as well as clay percentage. A positive correlation was also observed between Ks and clay, aggregate stability and EC, whereas sand showed a negative correlation with K_s. No significant correlations were found between K_s and silt, porosity and organic matter. Further, multiple linear regression analysis showed that clay and aggregate stability were the two soil properties controlling K_s in the aggregate size distributions (R²=0.80, p<0.01). Aggregate stability was recognized as the most important indicator for evaluating the K_s variations in various aggregate size distributions.</div> اندازه خاکدانه, پایداری خاکدانه, تخلخل درشت, ساختمان خاک, ماده آلی Aggregate size, Aggregate stability, Macropores, Soil structure, Organic matter 31 42 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1330-8&slc_lang=fa&sid=1 S. Rahmati سعید رحمتی saeidrahmati564@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان A. R. Vaezi علی رضا واعظی vaezi.alireza@gmail.com Yes 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان H. Bayat حسین بیات hosseinbayat220@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان