Journal of Water and Soil Science

fa بررسی آلودگی زیست‌محیطی رسوبات آبراهه‌ای به عناصر سنگین در منطقه زرشوران- آغدره (شمال تکاب) Investigation of Environmental Pollution in Stream Sediments for Heavy Metals at Zarshuran- Aghdarreh Area (North of Takab, Iran) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در مطالعه حاضر توزیع آلودگی عناصر سنگین آرسنیک، آنتیموان، نیکل، مس، کادمیم، کبالت، بیسموت، سرب و روی در محیط رسوبات آبراه های در منطقه زرشوران- آغدره با استفاده از تکنیک های آماری و تلفیق هندسی حوزه آبریز هر نمونه مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، میزان آلودگی عناصر در 154 نمونه رسوب آبراه های مورد تحلیل قرار گرفت و نقشه های مربوط به توزیع فاکتور غنیشدگی با استفاده از روش های تلفیق، روش تخمین پیکسلی، روش های آماری و زمینآماری برای عناصر تهیه شد. بررسیهای فاکتور غنیشدگی نشان داد که بیشترین غنیشدگی مربوط به فلزات آرسنیک، آنتیموان، بیسموت، کادمیم و سرب است، همچنین نتایج نشان داد که غلظت فلزهای روی، مس، سرب، آرسنیک، آنتیموان، کادمیم و بیسموت در نمونه های رسوبات آبراههای در مقایسه با میانگین جهانی بیشتر است. اعمال روش تحلیل مؤلفه های اصلی بر داده ها موجب شد تا تعداد 9 مؤلفه اصلی برای داده ها تعیین شود که پنج مؤلفه اول با مقادیر ویژه بزرگ‌تر از یک و با درصد تجمعی بیش از 85 درصد مشخص شدند. در مؤلفه اول عناصر آرسنیک، آنتیموان، کادمیم، سرب و روی، در مؤلفه دوم کبالت، در مؤلفه سوم بیسموت، در مؤلفه چهارم مس و در مؤلفه پنجم نیکل، بیشترین مقادیر بارگذاری را به‌خود اختصاص داده‌اند.</div> <div style="text-align: justify;">In this study, the distribution of heavy metals pollution including arsenic, antimony, nickel, copper, cadmium, cobalt, bismuth, lead and zinc in the stream sediments of Zarshuran- Aghdarreh area was investigated by using statistical techniques and the geometric integration of each sample basin. For this purpose, the degree of pollution in 154 stream sediment samples was analyzed and the distribution maps for enrichment factors were prepared by using a combination technique, pixel estimation, and statistical and geostatistical methods. The results of calculating the enrichment factors indicated that the higher enrichment was related to arsenic, antimony, bismuth, cadmium and lead. Furthermore, the concentration of zinc, copper, lead, arsenic, antimony, cadmium and bismuth in the stream sediment samples was higher than the global average. Application of the principal component analysis on the data led to the recognition of 9 main components for the dataset; the first 5 were components with eigen values greater than 1 and a cumulative percentage more than 85%. Arsenic, antimony, cadmium, lead and zinc in the first component, cobalt in the second component, bismuth in the third component, copper in the fourth component and nickel in the fifth component had the highest values.</div> عناصر سنگین, آلودگی زیست‌محیطی, فاکتور غنی‌شدگی, تحلیل مؤلفه‌های اصلی, زرشوران, آغ‌دره, تکاب Heavy metals, Environmental pollution, Enrichment factor, Principal component analysis, Zarshuran, Aghdarreh, Takab 127 141 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3550-1&slc_lang=fa&sid=1 S. P. Mousavi سیده پریسا موسوی p.moossavi@znu.ac.ir No 1. Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 1. گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان M. A. Asghar Mokhtari میرعلی اصغر مختاری amokhtari@znu.ac.ir No 2. Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 2. گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان Y. Khosravi یونس خسروی khosravi@znu.ac.ir Yes 1. Department of Environmental Sciences, Faculty of Sciences, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 1. گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان A. Rafiee علی رفیعی ali_rafiee@znu.ac.ir No 3. Department of Mining Engineering, Faculty of Engineering, University of Zanjan, Zanjan, Iran. 3. گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان R. Hoseinzade رضا حسین زاده hosseinzadeh861@gmail.com No 4. Geological Survey and Mineral Exploration of Iran, Tehran, Iran. 4. سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران