fa ارزیابی و مقایسه روش‌های مختلف تخمین پارامترهای نفوذ در سیستم‌های مختلف آبیاری جویچه‌ای و رژیم‌های مختلف جریان ورودی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>در این مطالعه، دو دسته از روش‌های تخمین پارامترهای نفوذ در آبیاری جویچه‌ای معمولی، یک در میان ثابت و یک در میان متغیر و نیز شرایط با کاهش و بدون کاهش جریان ورودی، ارزیابی و مقایسه گردید. از دسته روش‌های مبتنی بر داده‌های مرحله پیشروی جریان، چهار روش متدوال شامل </strong><strong>دو نقطه‌ای الیوت و واکر، یک نقطه‌ای والیانتزاس، یک نقطه‌ای میلاپالی و بهینه‌سازی رودریگز و مارتوس و از دسته روش‌های مبتنی بر داده‌های مراحل پیشروی، ذخیره و پسروی، روش بهینه‌سازی چندسطحی درنظر گرفته شد. جهت شبیه‌سازی مراحل آبیاری و مقدار نفوذ در هر روش، از مدل آبیاری سطحی </strong><strong><span dir="LTR">WinSRFR</span></strong><strong> استفاده شد. به‌منظور ارزیابی روش‌های مختلف، از 13 سری داده صحرایی حاصل از دو مطالعه موردی در مناطق کرج و ارومیه استفاده گردید. مطابق نتایج، روش بهینه‌سازی چندسطحی برای هر سه سیستم جویچه‌ای معمولی، یک در میان ثابت و یک در میان متغیر، مراحل پیشروی، پسروی، نفوذ و رواناب را با دقت بالا پیش‌بینی کرد. روش بهینه‌سازی چندسطحی برای روش جویچه‌ای معمولی نسبت به‌روش‌های یک در میان ثابت و یک در میان متغیر، عملکرد دقیقتری در پیش‌بینی مراحل پیشروی و پسروی داشت و متوسط ریشه میانگین مربعات خطای (</strong><strong><span dir="LTR">RMSE</span></strong><strong>) تخمین پیشروی برای این سه روش آبیاری به‌ترتیب 37/1، 8/1 و 57/1 دقیقه و تخمین پسروی به‌ترتیب 76/3، 5 و 03/3 دقیقه محاسبه گردید. در آزمایشات با کاهش دبی نیز بهینه‌سازی چندسطحی روش دقیق در پیش‌بینی پیشروی و پسروی بود و متوسط </strong><strong><span dir="LTR">RMSE</span></strong><strong> پیشروی و پسروی برای شرایط کاهش جریان به‌ترتیب 57/3 و 13/2 دقیقه و بدون کاهش جریان به‌ترتیب 8/3 و 3/1 دقیقه به‌دست آمد. روش بهینه‌سازی چندسطحی در فاز ذخیره نیز عملکرد دقیق‌تری نشان داد. متوسط خطای نسبی (</strong><strong><span dir="LTR">RE</span></strong><strong>) تخمین رواناب در آزمایشات جویچه‌ای معمولی، یک در مـیان ثابت و یک در میان متغیر به‌ترتیب 5/0، 4/0 و 4/0 درصد به‌دست آمد. متوسط خطای نسبی برآورد رواناب روش بهینه‌سازی چندسطحی، در شرایط کاهش دبی و بدون کاهش دبی به‌ترتیب 85/1 و 85/0 درصد محاسبه شد که نشان می‌دهد برای حالت بدون کاهش دبی نسبت به حالت کاهش دبی، عملکرد دقیق‌تر دارد. به‌این ‌ترتیب جهت تخمین پارامترهای نفوذ در آبیاری جویچه‌ای، استفاده از داده‌های تمام مراحل آبیاری، عملکرد بهتر در پیش‌بینی مراحل آبیاری و اجزای بیلان آب دارد.</strong></p> <p>In this study, two different approaches of infiltration parameters estimation in traditional, variable and fixed alternate furrow irrigation, with and without cutback inflow, were performed and compared. Four usual methods including two-point (Elliott and Walker), Valiantzas one-point, Mailapalli one-point and Rodriguez and Martos optimization methods, as approaches based on advance data, and multilevel optimization method as an approach based on the advance, storage and recession data, were considered. Surface irrigation model: WinSRFR was used to simulate irrigation phases and infiltration value in each method. 13 furrow irrigation field experiments, from two case studies: Karaj and Urmia, were used to perform different methods. Based on the results, the multilevel optimization method predicted the advance and recession phases and runoff-infiltration with high accuracy for traditional, variable and fixed alternate furrow irrigation. The multilevel optimization method for traditional furrow irrigation, showed more accuracy than variable and fixed alternate furrow irrigation in advance and recession phases and the average root mean square error (RMSE) for predicting advance phase for the three furrow irrigation methods was 1.37, 1.8, and 1.57 minutes and for the recession phase was 3.76, 5.0, and 3.03 minutes, respectively. Also the multilevel optimization method for cutback options indicated high performance to advance and recession prediction and the average RMSE of advance and recession prediction were obtained 3.57 and 2.13 minutes for cutback option and 3.8 and 1.3 minutes for no cutback option, respectively. The multilevel optimization method indicated high performance in storage phase, too. The average of relative error (RE) of runoff estimation for traditional, variable and fixed alternate furrow irrigation was calculated 0.5, 0.4 and 0.4 percent, respectively. The runoff average RE of multilevel optimization method with cutback and no cutback option were obtained 1.85 and 0.85 percent, respectively; that showed high performance of this method for no cutback option in comparison with the cutback option. Therefore, the use of data of all irrigation phases to estimate infiltration parameters shows better performance in the prediction of irrigation and water balance components. (run-off and infiltration).</p> پیشروی, پسروی, رواناب خروجی, معادله نفوذ, مدل بیلان حجم, مدل WinSRFR Advance, Recession, Run-off, Infiltration Function, Volume Balance Model, WinSRFR Model 161 176 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-212&slc_lang=fa&sid=1 V. Rezaverdinejad وحید رضاوردی‌نژاد v.verdinejad@urmia.ac.ir Yes 1. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric., Urmia Univ., Urmia, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه H. Ahmadi حجت احمدی No 1. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric., Urmia Univ., Urmia, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه M. Hemmati محمد همتی No 1. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric., Urmia Univ., Urmia, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه H. Ebrahimian حامد ابراهیمیان No 2. Dept. of Irrigation and Reclamation Eng., Faculty of Agric. and Natural Resour., Tehran Univ., Tehran, Iran. 2. گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران