fa تحلیل روندهای بارش و خشکسالی در برخی مناطق مرطوب تا نیمه‌خشک ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در این مطالعه، روند تغییرات شاخص بارش استانداردشده در بازه 12 ماهه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPI-12</span></span></strong><strong><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و بارش فصلی و سالانه طی 2014-1976 در 21 ایستگاه همدید مرطوب و نیمه‌خشک ایران بررسی شد. پس از حذف همبستگی سریالی در برخی از سری‌ها، روند تغییرات بارش و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPI-12</span></span></strong><strong><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌وسیله آزمون ناپارامتری من- کندال ارزیابی شد. نتایج این پژوهش نشان داد که روند بارش سالانه در تمامی ایستگاه‌ها طی 39 سال اخیر کاهشی بود. روند بارش فصلی در زمستان، بهار، پاییز و تابستان به‌ترتیب در حدود 90، 95، 47 و 33 درصد از ایستگاه‌ها کاهشی بود. روند نزولی بارش زمستانی در مناطق سنندج، خوی، ارومیه، همدان، مشهد، تربیت حیدریه، نوژه و قزوین معنی‌دار بود. همچنین، روند سری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPI-12</span></span></strong><strong><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در تمامی ایستگاه‌ها به غیر از شهرکرد کاهشی بود. به‌علاوه، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPI-12</span></span></strong><strong><span style="font-family:lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> فقط در ایستگاه‌های سنندج و فسا روند نزولی معنی‌دار داشت. شدیدترین خشکسالی نیز در ایستگاه‌های همدان، رامسر و ارومیه در 2000-1999 و در تبریز، سنندج، شیراز، فسا، قزوین، مشهد، تربت حیدریه، شهرکرد، گرگان و کرمانشاه در دوره 2009-2008 رخ داده است. نتایج این پژوهش نشان داد که روند بارش بخش عمده‌ایی از منطقه مورد مطالعه به‌ویژه در قسمت‌های نیمه‌خشک شمال شرقی و جنوب غربی ایران در اثر خشکسالی‌های شدید و طولانی دهه اخیر (2015-2005) تغییر کرده است.</span></span></strong></p> <p style="text-align: justify;">In this study, the trends of changes of the standardized precipitation index in a 12-month timescale (SPI-12) and seasonal and annual precipitation were investigated in 21 humid and semi-arid stations of Iran during the 1976-2014 time period. After removing the serial correlation of some series, the trend of precipitation and SPI-12 was detected using the Mann-Kendall nonparametric trend test. The results revealed that the trends of annual precipitation had been declining in all stations over the past 39 years.&nbsp; The seasonal precipitation trend in winter, spring, autumn and summer was downward in approximately 90, 95, 47 and 37% of the studied stations, respectively. In addition, the descending trend of wintertime precipitation was significant in Sanandaj, Khoy, Urmia, Hamedan, Mashhad, Torbat-e-heydarieh, Nozheh and Qazvin. Also, the temporal trend of SPI-12 was decreasing in all surveyed stations except Shahrekord. Furthermore, SPI-12 showed a significant downward trend only in Sanandaj and Fasa. Moreover, the most severe meteorological drought occurred in the period 1999-2000, in Ramsar, Urmia and Hamedan, and in the period 2008-2009, in Tabriz, Sanandaj, Shiraz, Fasa, Qazvin, Mashhad, Torbat-e-heydarieh, Shahrekord, Gorgan and Kermanshah stations. Overall, the results of this study indicated that the trend of precipitation in most studied sites, particularly in semi-arid parts of the northeast and southwest of Iran, has changed due to the severe and long metrological drought that has occurred in the recent decade (2005-2015).<br> &nbsp;</p> تحلیل روند؛ خشکسالی؛ شاخص بارش استانداردشده؛ همبستگی سریالی Trend analysis, Drought, Standardized precipitation index, Serial correlation. 45 60 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-751-7&slc_lang=fa&sid=1 M. Nouri میلاد نوری m.nouri@modares.ac.ir No 1. Dept. of Irrigation and Drainage, Faculty of Agric., Tarbiat Modares Univ. Tehran, Iran. 1. گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران M. Homaee مهدی همایی mhomaee@modares.ac.ir Yes 1. Dept. of Irrigation and Drainage, Faculty of Agric., Tarbiat Modares Univ. Tehran, Iran. 1. گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران M. Bannayan محمد بنایان banayan@ferdowsi.um.ac.ir No 2. Dept. of Agronomy, Faculty of Agric., Ferdowsi Univ. of Mashhad, Iran. 2. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی، مشهد