fa بررسی اثرات تغییر اقلیم بر میزان پایداری مصرف آب در بخش کشاورزی حوضه آبریز زاینده ‌رود عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>این مطالعه به‌منظور بررسی اثرات تغییر اقلیم بر تبخیر و تعرق و تعادل آن با منابع آب حوضه زاینده ‌رود انجام گرفته است. دو ایستگاه شاخص هواشناسی در حوضه زاینده‌رود شامل ایستگاه‌های اصفهان و چلگرد که به‌ترتیب در شرق و غرب حوضه واقع شده‌اند، به‌عنوان ایستگاه‌های مورد بررسی انتخاب شدند. براساس روش وزن‌دهی، ترکیبی از 15 مدل </strong><strong><span dir="LTR">GCM</span></strong><strong> ایجاد گردید و الگوهای تغییر اقلیم شامل ایده‌آل، متوسط و بحرانی تعریف گردیدند. با استفاده از الگوهای ارائه شده پیشنهادی، اثرات تغییر اقلیم روی دما و تبخیر و تعرق ایستگاه اصفهان و بارندگی ایستگاه چلگرد تحت دو سناریوی انتشار 2</strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong> و 1</strong><strong><span dir="LTR"> B</span></strong><strong> مورد بررسی قرار گرفت. دو شاخص برای مشخص نمودن وضعیت تعادل آب کشاورزی حوضه درنظر گرفته شد. نسبت تبخیر و تعرق شرق حوضه به بارندگی غرب حوضه به‌عنوان شاخص </strong><strong><span dir="LTR">EPR</span></strong><strong> ( تعادل در آب موجود و مصرف آب کشاورزی) و نسبت کمبود حداکثر کمبود آب به نیاز آبی کشاورزی به‌عنوان شاخص کمبود حداکثر (</strong><strong><span dir="LTR">MD</span></strong><strong>) درنظر گرفته شد. نتایج نشان داد که دمای سالانه شرق حوضه بین 63/0 تا 13/1 درجه سلسیوس افزایش پیدا خواهد کرد. کاهش بارندگی غرب حوضه نیز بین 5/6 تا 30 درصد در الگوهای خوش‌بینانه تا بحرانی تغییر می نماید. فصل تابستان بیشترین مقدار افزایش دما و فصل زمستان بیشترین مقدار کاهش بارندگی را نشان دادند. سناریوی انتشار 2</strong><strong><span dir="LTR"> A</span></strong><strong> افزایش دما و کاهش بارندگی را بیش از سناریوی انتشار 1</strong><strong><span dir="LTR"> B</span></strong><strong> نشان داد. همچنین نتایج نشان دهنده افزایش 1/3 تا 8/4 درصدی تبخیر و تعرق پتانسیل در حوضه زاینده‌رود بود. مقدار شاخص </strong><strong><span dir="LTR">EPR</span></strong><strong> حوضه زاینده‌رود در الگوهای تغییر اقلیم مختلف، بین 13 تا 52 درصد و شاخص </strong><strong><span dir="LTR">MD</span></strong><strong> بین 9 تا 35 درصد افزایش می‌یابد. نتایج نشان‌دهنده بر هم خوردن تعادل مصرف آب کشاورزی در شرق حوضه با بارندگی در غرب حوضه است. به‌عبارت دیگر در این شرایط بایستی برنامه‌ریزی و مدیریت ویژه‌ای برای ایجاد پایداری منابع آب در حوضه آبریز زاینده ‌رود اتخاذ نمود.</strong></p> <p>This study investigated the effects of climate change on the evapotranspiration amount and water balance in the Zayandeh-Rud river basin. Two important weather stations; Isfahan and Chelgerd stations, located in the East and West of the basin respectively, were selected for investigation in this study. The combination of 15 GCM models were created based on the weighting method and three patterns of climate change including the ideal, medium and critical were defined. Using the proposed patterns, the effects of climate change on temperature and evapotranspiration in Isfahan station and precipitation in Chelgerd station were estimated under the A2 and B1 emissions scenarios. Two indices were considered to determine the sustainability of agricultural water consumption in the study area. Ratio of evapotranspiration in the East part of the basin to precipitation in the West part was defined as EPR index (Evapotranspiration-Precipitation Ratio), and the ratio of maximum agricultural water deficit to the amount of agriculture water need, was considered as maximum deficit index (MD). Results showed that the annual temperature would increase between 0.63-1.13&deg;C in the eastern part of the basin. The west precipitation in the basin would reduce between 6.5-30% in the ideal to critical patterns. Summer season, showed the most amount of increase in the temperature, and winter season, showed the most amount of decrease in precipitation. The A2 emission scenario showed more temperature increase and more precipitation decrease in comparison with the B1 emission scenario and also indicated that the potential evapotranspiration would increase by 3.1 to 4.8% in the basin. The EPR index will increase between 13-52% and MD index will increase between 9-35% in Zayandeh-Rud river basin under different climate change patterns. The results revealed the imbalance between agricultural water use in eastern part and the precipitation in the western part of the basin. In other words, in these conditions, appropriate management strategies and planning should be implemented to ensure the sustainability of water resources in Zayandeh-Rud River Basin.</p> تبخیر و تعرق, تعادل منابع آب, تغییر اقلیم, حوضه زاینده‌رود, روش وزن‌دهی Evapotranspiration, Balance of water resources, Climate change, Zayandeh-Rud river basin, Weighting method. 113 128 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-194&slc_lang=fa&sid=1 M. J. Zareian محمدجواد زارعیان mj.zareian@ag.iut.ac.ir Yes 1. Dept. of Water Eng., College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشکده صنعتی اصفهان S. S. Eslamian سیدسعید اسلامیان No 1. Dept. of Water Eng., College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشکده صنعتی اصفهان H. R. Safavi حمیدرضا صفوی No 2. College of Civil Eng., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. 2. گروه مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی اصفهان