fa اثرات احداث شبکه آبیاری و زهکشی سد مخزنی شهید رجایی روی تغییرات زمانی و مکانی کمیت و کیفیت آب زیرزمینی دشت ساری - نکا عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">احداث سد مخزنی در بالادست حوضه آبریز تجن به‌عنوان یکی از فعالیت‌های انسانی جهت تأمین آب شرب، برقابی، کشاورزی، کنترل سیلاب و یا سایر اهداف می‌تواند روی سایر بخش‌ها نظیر منابع آب زیرزمینی تأثیرگذار باشد. هدف این پژوهش، بررسی اثر احداث سد مخزنی شهید رجایی روی منابع آب زیرزمینی دشت ساری- نکا در یک دوره 26 ساله (1390-1364) با استفاده از روش‌های زمین آمار و آزمون‌های آماری پارامتری و ناپارامتری می‌باشد. نتایج آزمون‌های آماری نشان داد که تغییرات سطح آب زیرزمینی در طول این 26 سال، روند صعودی غیر‌معنی‌داری داشت. عامل‌های کیفی </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">،</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">TDS </span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">TH</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Cl</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SO</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">4</span></span>}</strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Mg</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Na</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SAR</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> در محدوده مورد مطالعه، روند نزولی معنی‌دار را در سطح اطمینان 5 درصد در آزمون‌های پیرسون و کندال نشان دادند. تغییرات کیفی منابع آب زیرزمینی در منطقه، نشان از بهتر شدن وضعیت منابع آب به‌دلیل احداث سد مخزنی داشت. نتایج تحلیل مکانی در محدوده مورد مطالعه با استفاده از روش کریجینگ در سه سال 1364، 1378 و 1390 نیز نشان داد که در سال 1378 (سال بهره‌برداری از سد)، اغلب عامل‌های کیفی از سال 1364 تا زمان بهره‌برداری سد (1378) به بالاترین مقدار خود رسیده‌اند و بعد از آن در سال 1390 مقدار آنها کاهش یافته است. نتایج این پژوهش نشان داد که با احداث سد و بهره‌برداری از طرح شبکه آبیاری و زهکشی سد شهید رجایی، سطح آب زیرزمینی در قسمت شمالی دشت به‌دلیل فعالیت‌های کشاورزی بالا آمده که به‌تبع آن روی کیفیت منابع آب در این منطقه تأثیر به‌سزایی گذاشته است.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Construction of a dam in the upstream of Tajan basin, as one of the human activities in order to provide drinking water, hydropower, agriculture, flood control or other purposes, can be effective on other sectors such as water resources. The purpose of this study is investigating the impact of Rajaei dam on groundwater resources in Sari-Neka plain during 26 years period (1985-2011) using geostatistical method, parametric and non-parametric tests. The results of statistical tests showed that groundwater table variation during 26 years has experienced insignificant upward trend. Quality factors such as EC, TDS, TH, Cl, SO₄, Mg, Na and SAR had significant downward trend at 5% confidence level for Pearson and Kendall test. The Quality changes of groundwater resources in the region had good condition due to construction of dam. The results of spatial analysis for the study area using Kriging interpolation method in the three years for 1985, 1999, 2011 showed that in 1999 (the year of exploitation of the dam) most of the quality factors had reached the highest level from 1985 until the dam operation (1999) and then decreased to 2011. The results of this study showed that, agricultural activities after dam construction, operation of irrigation system and drainage network design of Rajaei dams, have raised the water table in northern part of the region and consequently had a significant impact on the quality of water resources.<br> &nbsp;</p> آزمون‌های پارامتری و ناپارامتری, زمین‌آمار, تغییرات سطح آب, آنالیز شیمیایی, ماتریس همبستگی Parametric and non-parametric tests, Geostatistic, Water table variation, Chemical analysis, Correlation matrix. 1 14 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2767-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Khoshravesh مجتبی خوش روش khoshravesh_m24@yahoo.com Yes 1. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric. Eng., Sari Agric. Sci. and Natural Resour. Univ., Sari, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری M. Valizadeh مجتبی ولی زاده mojtabavalizadeh93@yahoo.com No 1. Dept. of Water Eng., Faculty of Agric. Eng., Sari Agric. Sci. and Natural Resour. Univ., Sari, Iran. 1. گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری