fa تأثیر اسید هیومیک بر کارایی گیاه‌پالایی سرب در خاک‌های آلوده توسط گیاه افسنتین (Artemicia absantium) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با توجه به اثرات نامطلوب </span></span></strong><span style="font-family:lotus;">&nbsp;سرب </span><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بر ویژگی‌های خاک و سلامت انسان، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بررسی </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">روش‌&shy;های اصلاح و پاک‌سازی این آلاینده&shy; </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ضروری به‌نظر می‌&shy;رسد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌منظور ارزیابی تأثیر اسید هیومیک در اصلاح خاک‌&shy;های آلوده به سرب، در حضور گیاه افسنتین، آزمایشی به‌&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک&shy; کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. فاکتورهای آزمایش شامل غلظت&shy;‌های مختلف سرب (منبع نمک نیترات سرب به شکل جامد) (0، 250، 500 و 1000 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم خاک) و سطوح متفاوت اسید هیومیک (0، 100 و 200 میلی&shy;‌گرم بر کیلوگرم خاک) بودند. در پایان دوره رشد برخی از خصوصیات خاک و گیاه اندازه‌گیری شدند. بر اساس نتایج به‌دست آمده، با افزایش غلظت سرب در خاک، مقدار تنفس پایه خاک، کربن زیست‌&shy;توده میکروبی خاک، وزن خشک ریشه و شاخسار، محتوای نسبی آب برگ و غلظت آهن و روی در شاخسار کاهش یافت. به‌&shy;طوری‌که میانگین تنفس پایه خاک و کربن زیست&shy;توده میکروبی خاک در تیمار ₁₀₀₀</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Pb</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌ترتیب 60 و 1/51 درصد نسبت به تیمار ₀</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Pb</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> کمتر بود. مقدار تجمع سرب در ریشه و شاخسار به‌دنبال افزایش غلظت این عنصر در خاک به‌طور معنی&shy;دار افزایش یافت. به گونه&shy;‌ای که بیشترین غلظت سرب شاخسار (10/37 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم) و ریشه (1/38 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم) در تیمار ₁₀₀₀</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Pb</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مشاهده شد. همچنین نتایج حاکی از تأثیر مثبت اسید هیومیک بر غلظت آهن، روی و سرب شاخسار بود، به‌نحوی&shy;‌که غلظت این عناصر در ₂₀₀</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp; به‌ترتیب 25/1، 64/1و 66/1 برابر در مقایسه با ₀</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> افزایش نشان دادند. مقدار پرولین برگ بر اثر افزایش غلظت سرب در خاک به‌طور معنی&shy;دار افزایش یافت، لیکن کاربرد 200 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم اسید هیومیک، منجر به کاهش 5/54 درصدی مقدار پرولین نسبت به تیمار شاهد شد. به‌&shy;طورکلی تأثیر اسید هیومیک بر افزایش جذب سرب توسط گیاه و بهبود خواص بیولوژیک خاک و افزایش فراهمی و حلالیت سرب، نشان‌دهنده&shy; توانایی بالای آن در ارتقای کارایی پالایش سبز است. همچنین با توجه به نتایج به‌دست آمده در این مطالعه، افسنتین، گیاهی غیرانباشتگر بوده لذا نمی&shy;توان از این گیاه برای اهداف گیاه‌&shy;پالایی استفاده کرد.</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Because of the undesirable effects of lead on soil properties and human health, evaluation of its remediation methods seems to be essential. In order to evaluate the effect of humic acid (HA) on the&nbsp; decontamination of lead (Pb) spiked-soils in the presence of wormwood plant (<em>Artemicia absantium</em>), an experiment was carried out in a completely randomized&nbsp; block design with three replications. Experiment factors including different concentrations of Pb (Pb(NO₃)₂in the&nbsp; solid form) (0, 250, 500 and 1000 mg kg^-1) and levels of HA (0, 100 and 200 mg kg^-1) were considered. At the end of the growing period of plants, some soil and plant properties were measured. According to the results, BR, MBC, root and shoot dry weights, RWC and Fe and Zn concentrations in the shoot were decreased by increasing the soil Pb concentration. So, the mean values of BR and MBC in Pb₁₀₀₀ treatment was 60 and 51.1 percent lower than those of Pb₀, respectively. Pb accumulation in the root and shoot was enhanced as a result of the increase in the soil Pb concentration. The maximum Pb concentration of shoot (37.10 mg kg^-1) and root (38.1 mg kg^-1) was seen in the Pb₁₀₀₀ treatment. Also, the results suggested that humic acid had a positive effect on the shoot of Fe, Zn and Pb concentrations. So, the concentration of these elements in HA₂₀₀treatment showed an increase 1.25, 1.64 and 1.66 times more than that of HA₀, respectively. Leaf proline amount was increased significantly by elevating the soil Pb concentration; however, application of 200 mg kg^-1humic acid decreased leaf proline by 54.5 percent, as compared to the control (HA₀). Therefore, humic acid effect on increasing the plant Pb uptake, improving soil biological properties, and increasing availability and dissolution of Pb showed its ability in promoting the phytoremediation efficiency. According to the obtained results of this study, woodwarm plant (<em>Artemicia absantium</em>) is a non-accumulator that could not be used for phytoremediation purposes.</div> آلودگی خاک, سرب, استخراج سبز, اسید هیومیک, تجمع زیستی Soil contamination, Pb, Phytoextraction, Humic acid, Bio-accumulation 261 278 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1067-7&slc_lang=fa&sid=1 M. H. Rasouli-Sadaghiani میرحسن رسولی صدقیانی m.rsadaghiani@urmia.ac.ir Yes 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه H. Karimi حسن کریمی h_karimi@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه S. Ashrafi Saeidlou ساناز اشرفی سعیدلو st_s.ashrafi@urmia.ac.ir No 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه H. Khodaverdiloo حبیب خداوردیلو h.khodaverdiloo@urmia.ac.ir No 1. Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه