en اثر تغییر اقلیم بر برخی شاخص شاخص‌های مؤثر در رشد گندم دیم (مطالعه موردی: استان چهار محال و بختیاری) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر پدیده تغییر اقلیم بر برخی شاخص‌های مؤثر در رشد گندم دیم مانند بارش مؤثر، تاریخ کاشت و طول دوره رشد در چهار ایستگاه واقع در استان چهارمحال و بختیاری می‌باشد. ابتدا می‌بایست شرایط اقلیمی دوره آتی (2065-2046) پیش‌بینی گردد. بدین‌منظور از خروجی مدل گردش عمومی جو </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HADCM</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">3</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> تحت سه سناریوی </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">A</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">1</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">B</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">A</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">2</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">B</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">1</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> استفاده گردید. ریزمقیاس‌نمایی داده‌ها، توسط مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LARS-WG</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> صورت گرفت. پس از شبیه‌سازی پارامتر‌های اقلیمی دوره مذکور میزان بارش مؤثر در طول دوره رشد گندم به روش فائو و همچنین تاریخ کاشت مناسب با توجه به تاریخ وقوع اولین بارش پاییزه حداقل 10 میلی‌متر به شرط تداوم یافتن در روزهای بعد، تعیین شد. مراحل رشد گندم هم با محاسبه </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GDD</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> (درجه روز رشد) به‌دست آمد. نتایج حاکی از افزایش دما در هر چهار ایستگاه می‌باشد. به‌طور متوسط افزایش 8/1 درجه سانتی‌گرادی دمای سالانه استان نسبت به دوره پایه (2010-1990) قابل انتظار است. مجموع بارش سالانه ایستگاه‌های شهرکرد، کوهرنگ و بروجن به‌ترتیب 2/2، 8/7 و 6/3 درصد کاهش و ایستگاه لردگان 7/2 درصد افزایش خواهد داشت. همچنین نتایج نشان داد در سه ایستگاه شهرکرد، کوهرنگ و بروجن مقدار بارش مؤثر در آبان ماه نسبت به دوره پایه افزایش، اما در لردگان با کاهش مواجه خواهد شد. بدین‌ترتیب در سه ایستگاه اول، تاریخ کاشت در اغلب سال‌ها زودتر و در لردگان دیرتر از دوره پایه به‌دست آمد. طول دوره رشد نیز در ایستگاه‌های شهرکرد، بروجن و لردگان به‌طور متوسط 12 روز و در کوهرنگ 13 روز کاهش خواهد یافت.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">The aim of this study was to investigate the climate change impacts on some factors affecting rainfed wheat growth such as effective rainfall, planting date and length of growing season in four stations located in Chaharmahal and Bakhtiari province. Firstly, it is necessary to predict future (2046-2065) climatic conditions. For this purpose, the output of HADCM3 general circulation model was used under three scenarios of A1B, A2 and B1. The data were downscaled by LARS-WG model. After simulating the climatic parameters in mention period, the effective rainfall during the wheat growing season was calculated by Food and Agriculture Organization method. Also, the optimum planting date was defined according to the date of the first rain (at least 10 mm in case of continuing for next days). The wheat&#39;s growth stages were determined by Growing Degree Days method. The results indicated a rise in temperature for four stations. On average, it is expected that the annual temperature increase by 1.8&deg;C compared with the baseline period (2010-1990). Total annual precipitation in Shahrekord, Koohrang and Borujen will decrease 2.2, 7.8 and 3.6 per cent respectively. About Lordegan it will increase by 2.7 per cent. Also, the results showed that in three stations of Shahrekord, Koohrang and Borujen, the amount of effective rainfall in November will increase compared to baseline, but in Lordegan it will reduce. So, in the first three stations, in most years, planting date was obtained earlier than baseline, but in Lordegan it was later than baseline. The Length of growing season will reduce in Shahrekord, Borujen and Lordegan stations, 12 days on average and in Koohrang about 13 days.</div> تغییر اقلیم, گندم دیم, بارش مؤثر, سناریوهای اقلیمی, درجه روز رشد, ریزمقیاس نمائینمایی climate change, rainfed wheat, effective rainfall, climate scenarios, GDD, downscaling 131 149 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1812-3&slc_lang=en&sid=1 S. Akhavan سمیرا اخوان akhavan_samira@yahoo.com Yes Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture Engineering, Bu-Ali Sina Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran 1. گروه مهندسی علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا N. Delavar نسرین دلاور No Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture Engineering, Bu-Ali Sina Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran 1. گروه مهندسی علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا A. M. Mehnatkesh عبدالمحمد محنت‌کش No Department of Soil and Water, Chaharmahal and Bakhtiari Province Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Shahrekord, Iran 2. بخش خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری