fa تخریب فیزیکی و ظرفیت جدا شدن ذره از شیار تحت تأثیر شدت و ضربه قطرات باران در خاک مارنی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">فرسایش شیاری به‌عنوان آغازین مرحله فرسایش‌ درون آبراهـه‌ای در دامنه‌ها به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی نقش شدت و ضربه قطرات باران بر ویژگی‌های فیزیکی خاک و ظرفیت جدا شدن ذره در خاک مارنی انجام گرفت. نمونه‌های خاک مارنی در شیارهایی در داخل فلومی به طول 4 متر و عرض 9/0 متر تحت باران‌های شبیه‌سازی شده با شدت متغیر از 10 تا 100 میلی‌متر بر ساعت قرار گرفتند. توزیع اندازه ذرات(</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">PSD</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، اندازه خاک‌دانه، تخلخل، ضخامت سله و ظرفیت جدا شدن ذره (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">D_c</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) تحت تأثیر شدت باران و ضربه قطرات باران مورد بررسی قرار گرفتند. براساس نتایج، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">PSD</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، اندازه خاک‌دانه، تخلخل و تشکیل سله به شدت تحت تأثیر شدت باران قرار گرفتند (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P<</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">0/000</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">). همچنین شدت باران عاملی مهم در ظرفیت جدا شدن ذره از خاک شیار بود. شدت باران 30 میلی‌متر بر ساعت به‌عنوان شدت باران آستانه برای انتقال ذرات از خاک شیار و ایجاد فرسایش شیاری بود. افزایش شدت باران، از یک‌سو افزایش ضربه قطرات باران و تخریب ساختمان خاک و از سوی دیگر تولید بیشتر جریان متمرکز در شیارها را به دنبال داشت. ضربه قطرات باران مهم‌ترین ویژگی باران از نظر فرسایش شیاری و ظرفیت جدا شدن ذره در خاک مارنی است.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">Rill erosion is the first step in soil erosion process in the hillslopes, particularly in arid and semiarid regions. This study was conducted to investigate the role of rainfall intensity and raindrop impact on the physical properties of soils and particle detachment capacity (Dc) in a marl soil. Marl soil samples were filled into the flumes with 4 m long and 0.9 m wide and exposed to simulated rainfalls with different intensity varying from 10 mm h-1 to 100 mm h-1. Particle Size Distribution (PSD), aggregate size, porosity, crust thickness, and Dc were determined in each rainfall simulation. The results found that the physical soil properties i.e. PSD, aggregate size, porosity and crust thickness (P< 0.000) were significantly influenced by different rainfall intensities. Also, the rainfall intensity was also an important factor in controlling Dc in the soil. Rainfall intensity of 30 mm.h^-1 was recognized as the threshold rainfall intensity for transporting soil particles in the marl soil and rill erosion. An increase in the rainfall intensity was attributed to the increases in the raindrop impacts and in consequence aggregate breakdown, and higher production of concentrated flows in the rills. Raindrop impact is the most important characteristics of the rainfall in the rill erosion and Dc in the marl soil.</div> جریان متمرکز, شدت باران آستانه, فرسایش شیاری, فرسایندگی قطره باران Concentrated flow, Threshold rainfall intensity, Rill erosion, Raindrop erosivity. 263 277 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1330-6&slc_lang=fa&sid=1 M. Foroumadi مجید فرومدی No University of zanjan 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان A. R. Vaezi علی رضا واعظی Yes University of zanjan 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان