fa اثر چهار نوع درخت پهن‌برگ بر ذخیره‌سازی و معدنی‌شدن کربن و نیتروژن خاک در عرصه جنگلی شهرستان نور عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با هدف بررسی اثر درختان جنگلی پهن‌برگ (توسکا قشلاقی، اوجا، سفیدپلت و انجیلی) و موقعیت تاج آنها بر ذخیره‌سازی و معدنی‌ شدن کربن و نیتروژن خاک، پژوهش حاضر در عرصه جنگلی جلگه‌ای شهرستان نور صورت گرفت. نمونه‌برداری خاک از دو موقعیت کنار تنه اصلی و زیر تاج درخت در میکرو قطعه نمونه (سطح </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">30 &times; 30</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و عمق 15 سانتی‌متری) صورت گرفت. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مشخصه‌های لاشبرگ (کربن و نیتروژن)، فیزیکی (وزن مخصوص ظاهری، بافت و محتوی رطوبت خاک)، شیمیایی (اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، ازت کل و کلسیم قابل جذب)، بیوشیمی و بیولوژی (نرخ خالص معدنی شدن نیتروژن و تنفس میکروبی) خاک در محیط آزمایشگاه مورد سنجش قرار گرفت. سرعت معدنی شدن کربن (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CMR</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) با استفاده از رابطه (مدت زمان انکوباسیون (ساعت) &times; حجم خاک (گرم) / مقدار دی‌اکسید کربن (مول کربن) = </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CMR</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و میزان ذخیره کربن و نیتروژن خاک (تن در هکتار) با استفاده از درصد کربن آلی و نیتروژن، وزن مخصوص ظاهری و عمق نمونه‌برداری خاک محاسبه شد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نتایج حاکی از آن است که </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">میزان ذخیره کربن خاک در بخش تحتانی گونه‌های درختی مورد مطالعه، تفاوت آماری معنی‌داری را نشان نداد، در‌حالی که مقدار ذخیره نیتروژن خاک به‌طور معنی‌دار در بخش تحتانی گونه توسکا قشلاقی (79/0 تن در هکتار) بیشتر از گونه‌های سفیدپلت، اوجا و انجیلی (به‌ترتیب 69/0، 45/0 و 21/0 تن در هکتار) بوده است. معدنی شدن کربن (001/0 مول کربن در کیلوگرم خاک در روز) و نیتروژن خاک (3/0 میلی‌گرم نیتروژن در کیلوگرم خاک) در بخش تحتانی توسکا قشلاقی، به‌طور معنی‌دار بیشتر از سایر گونه‌های درختی بوده است. موقعیت نمونه‌برداری اثر معنی‌داری بر فرایند ذخیره‌سازی و معدنی شدن کربن و نیتروژن خاک نداشته است. مطابق با نتایج، ذخایر و معدنی شدن کربن و نیتروژن بیشتر تحت تأثیر کیفیت لاشبرگ و مشخصه‌های شیمی خاک قرار دارند.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">The effect of broad-leaved forest trees (<em>Alnus glotinusa, Ulmus glabra, Popolus caspica</em> and <em>Parrotia persica</em>) and their canopy position on soil C and N storage and mineraization in the plain forest areas of Noor was investigated. Soil samples were taken from two positions (near and away from the main stem) with the microplots of 30&times;30&times;15 cm. Litter (C and N), soil physical (bulk density, texture and water content), chemical (pH, EC, organic C, total N and available Ca), biochemical and biological (N mineralization and microbial respiration) characteristics were measured at the laboratory. Carbon mineralization rate (CMR) was calculated using the equation [incubation time period (hour) &times;soil volume (gr) / CO₂ amount (mol C)]. Soil C and N storage (ton/ha) was calculated by C and N contents, bulk density, and the soil sampling depth. The results showed that there was no significant difference between the C storage under the studied tree spcies, whereas N storage presented significantly greater amounts, under <em>Alnus glotinusa</em> (0.79 ton/ha) rather than <em>Ulmus glabra, Popolus caspica</em> and <em>Parrotia persica</em> (0.69, 0.45 and 0.21 ton/ha, respectively). The higher values of soil C (0.001 mol C/kg) and N (0.3 ml N/kg) mineralization were significantly recorded under <em>Alnus glotinusa</em> instead of tree species. Soil C and N storage and mineralization process were not affected by the sampling positions. According to the results, soil C and N storage and mineralization were influenced by litter quality and soil chemistry.</div> جنگل جلگه‌ای, کیفیت لاشبرگ, شیمی خاک, کربن, نیتروژن Plain forest, Litter quality, Soil chemistry, Carbon, Nitrogen 175 188 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1016-5&slc_lang=fa&sid=1 F. S. Tarighat فائزه السادات طریقت faeze_tarighat69@yahoo.com No 1. Department of Forestry, Faculty of Natural Resources of Someh-Sara, Guilan University, Guilan, Iran. 1. گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی صومعه‌سرا، دانشگاه گیلان، گیلان Y. Kooch یحیی کوچ yahya.kooch@yahoo.com Yes 2. Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. 2. گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران