fa بررسی اثرات برداشت شن و ماسه بر ویژگی‌های ریخت‌سنجی رسوبات بستر (مطالعه موردی: رودخانه زارم رود، استان مازندران) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">برداشت شن و ماسه از بستر بسیاری از رودخانه‌های کشور منجر به تغییرات مورفولوژیکی، هیدرولوژیکی و ژئومورفولوژیکی آنها شده است. پژوهش حاضر به بررسی تأثیرات برداشت شن و ماسه از بستر رودخانه برروی ویژگی‌های رسوب‌شناسی رسوبات بستر رودخانه زارم رود واقع در استان مازندران می‌پردازد. بدین‌منظور با تعیین چهار مقطع قبل و چهار مقطع بعد از مکان برداشت، نمونه‌برداری از رسوبات بستر به‌روش ترکیبی و در چند کرت معین در عرض رودخانه انجام و سپس ویژگی‌های ریخت سنجی رسوبات از جمله قطرهای بزرگ (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">a</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، متوسط (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">b</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و کوچک (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">c</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، گردشدگی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R_c</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، فاکتور شکل (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">S_f</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، قطر ظاهری (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">D</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، کرویت (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و نسبت پهنی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">W</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) در آزمایشگاه اندازه‌گیری و در محیط نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPSS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> تجزیه و تحلیل شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که تغییرات آماره‌های رسوبی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">a</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">b</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">c</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">S_f</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">D</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">W</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در مقاطع قبل و بعد از مکان برداشت دارای اختلاف معنی‌داری است ولی آماره </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R_c</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> اختلاف معنی‌داری را نشان نمی‌دهد. کاهش قطرهای سه گانه رسوبی بعد از محل برداشت ناشی از شکستگی رسوبات در محل برداشت بوده به‌طوری که کرویت ذرات نیز در این محل کاهش یافته است. عامل گردشدگی رسوبات بعد از مکان برداشت تا فاصله 600 متری از مکان برداشت دارای روندی کاهشی است و سپس افزایش پیدا می‌کند.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Sand and gravel mining from the most of our country rivers causes morphological, hydrological and geomorphological changes in these rivers. This study investigates the effects of removal of sand and gravel from the river bed on sedimentological features of Zaremrood River in Mazandaran province. For this purpose, by determining four sections before and four sections after the sand removing point, the river bed sediments sampling in combined approach and in a plot within the river were performed and sedimentology features such as the large, medium and small diameters (a, b and c), roundness (R_c), form factor (S_f), normal diameter (D), sphericity (S), and width ratio (W), were measured and calculated in the laboratory and analyzed by SPSS software. The results showed that the variations of sediment statistics a, b, c, Sf, D, S and W in the pre- and post- harvest location has a significant difference but the Rc statistic does not show any significant difference. The reduction of the triple diameters after the excavation site is caused by the fracture of the sediments in the mining area, so that the sphericity of grains also decreased in the mining area. Roundness of sediment particles after the excavation site is decreasing up to 600 meters reach and then it tends to increase.<br> &nbsp;</p> برداشت شن و ماسه, روش ترکیبی, ریخت سنجی رسوبات, استان مازندران Sand and Gravel Mining, Combined Approach, Sediment Morphometric, and Mazandaran Province. 219 229 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3450-1&slc_lang=fa&sid=1 S. H. Roshun سید حسین روشان H.Roshun@stu.sanru.ac.ir Yes 1. Dept. of Watershed Manage. Eng., Faculty of Natural Resour. Sari Univ. of Agric. Sci. and Natural Resour., Sari, Iran. 1. گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Gh. Vahabzadeh قربان وهاب زاده Gh.Vahabzadeh@sanru.ac.ir No 1. Dept. of Watershed Manage. Eng., Faculty of Natural Resour. Sari Univ. of Agric. Sci. and Natural Resour., Sari, Iran. 1. گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری K. Solaimani کریم سلیمانی No 1. Dept. of Watershed Manage. Eng., Faculty of Natural Resour. Sari Univ. of Agric. Sci. and Natural Resour., Sari, Iran. 1. گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری A. Khaledi Darvishan عبدالواحد خالدی درویشان No 3. Dept. of Watershed Manage. Eng., Faculty of Natural Resour. and Marine Sci., Tarbiat Modarres Univ., Tehran, Iran. 2. گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس